Πέθανε η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ, η «Πρύτανης των Πρυτάνεων»

Η ελληνική και ευρωπαϊκή διανόηση αποχαιρετούν σήμερα μια εμβληματική μορφή των γραμμάτων. Η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ, η γυναίκα που κατάφερε να ξεκλειδώσει τα μυστικά του Βυζαντίου και να κυριαρχήσει στα υψηλότερα κλιμάκια της ακαδημαϊκής κοινότητας της Γαλλίας, έφυγε από τη ζωή τη Δευτέρα, σε ηλικία 99 ετών.

Ο θάνατός της γεμίζει με θλίψη τον κόσμο της επιστήμης, τον οποίο υπηρέτησε με απαράμιλλο ζήλο, οξύνοια και μια σπάνια πνευματική αφοσίωση μέχρι τις τελευταίες στιγμές της ζωής της.

Μια πορεία γεμάτη «πρωτιές»

Η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ δεν υπήρξε απλώς μια ιστορικός· υπήρξε μια πρωτοπόρος. Η πορεία της σημαδεύτηκε από ιστορικά επιτεύγματα που έσπασαν το «γυάλινο ταβάνι» της εποχής:

• Ήταν η πρώτη γυναίκα Πρόεδρος του Τμήματος Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης.

• Το 1976, έγινε η πρώτη γυναίκα Πρύτανης στην ιστορία των 700 ετών του Πανεπιστημίου της Σορβόννης, ένας τίτλος που της χάρισε διεθνή αναγνώριση.

• Διετέλεσε Πρόεδρος του Κέντρου Georges Pompidou και Πρύτανης της Ακαδημίας του Παρισιού.

Η επιστημονική κληρονομιά

Το έργο της για το Βυζάντιο αναθεώρησε τον τρόπο με τον οποίο η Δύση αντιλαμβανόταν τη μεσαιωνική ελληνική αυτοκρατορία. Η διδακτορική της διατριβή για τη διοίκηση του Βυζαντίου στη Μικρά Ασία παραμένει μέχρι σήμερα θεμέλιος λίθος και σημείο αναφοράς στη διεθνή βιβλιογραφία.

«Το Βυζάντιο δεν είναι το σκοτάδι, είναι το φως που κράτησε την Ευρώπη ζωντανή», συνήθιζε να λέει, αποκαθιστώντας την ιστορική αλήθεια για μια παρεξηγημένη περίοδο.

Διεθνής αναγνώριση και Εθνική συνείδηση

Η προσφορά της τιμήθηκε με τις ανώτατες διακρίσεις, συμπεριλαμβανομένου του Μεγαλόσταυρου του Εθνικού Τάγματος της Τιμής στη Γαλλία, ενώ στην Ελλάδα θεωρούνταν η «ζωντανή συνείδηση» του έθνους. Μέχρι το τέλος, η φωνή της παρέμενε παρεμβατική και επίκαιρη, συμμετέχοντας ενεργά στον δημόσιο διάλογο για την εθνική ταυτότητα, τον πολιτισμό και τις γεωπολιτικές εξελίξεις.

Το κενό που αφήνει πίσω της

Με την απώλεια της Ελένης Γλύκατζη-Αρβελέρ, η Ελλάδα χάνει μια από τις τελευταίες μεγάλες πρέσβειρες του πνεύματός της στο εξωτερικό. Αφήνει πίσω της ένα τεράστιο συγγραφικό έργο, χιλιάδες μαθητές που εμπνεύστηκαν από τη διδασκαλία της και μια παρακαταθήκη ελεύθερης σκέψης.

Η μνήμη της θα παραμείνει ζωντανή μέσα από τις σελίδες της ιστορίας που η ίδια τόσο αγάπησε και, εν τέλει, συνέγραψε.