Πτήση ΟΑ 411: Η μέρα που η Αθήνα γλίτωσε την τραγωδία

Πρόκειται για μία από τις πιο δραματικές και ταυτόχρονα ηρωικές σελίδες στην ιστορία της ελληνικής και παγκόσμιας αεροπορίας: την Πτήση ΟΑ 411 της Ολυμπιακής Αεροπορίας στις 9 Αυγούστου 1978.

Το χρονικό του περιστατικού

Το αεροσκάφος τύπου Boeing 747-200 («Olympic Jumbo», με το όνομα «Πίστη»), εκτελούσε το δρομολόγιο Αθήνα (Ελληνικό) – Νέα Υόρκη, μεταφέροντας 418 επιβάτες και 30 μέλη πληρώματος (συνολικά 448 άτομα).

Η έκρηξη στον κινητήρα:

Κατά τη διάρκεια της απογείωσης από τον διάδρομο του αεροδρομίου του Ελληνικού, στις 14:00 το μεσημέρι, ακούστηκε ένας ισχυρός θόρυβος. Ο κινητήρας Νο 3 υπέστη ακαριαία απώλεια ισχύος (λόγω αποκόλλησης λεπίδας της τουρμπίνας).

Ο άμεσος κίνδυνος:

Το αεροπλάνο ήταν υπερφορτωμένο με καύσιμα για το υπερατλαντικό ταξίδι και βρισκόταν σε πολύ χαμηλό ύψος. Λόγω του βάρους και της απώλειας ώσης, το Jumbo δεν μπορούσε να πάρει ύψος και πετούσε μόλις 200 πόδια (περίπου 60 μέτρα) πάνω από το έδαφος, κινούμενο με εξαιρετικά χαμηλή ταχύτητα (μόλις 160 κόμβους, πολύ κοντά στο όριο απώλειας στήριξης/stall).

Η πτήση πάνω από την Αθήνα:

Το γιγαντιαίο αεροσκάφος πέρασε ξυστά πάνω από τις πολυκατοικίες της Καλλιθέας, της Νέας Σμύρνης και του Νέου Κόσμου. Οι κάτοικοι στα μπαλκόνια έβλεπαν το αεροπλάνο να περνάει κυριολεκτικά λίγα μέτρα πάνω από τις στέγες των σπιτιών τους. Αν το αεροσκάφος έπεφτε, η καταστροφή και τα θύματα στο κέντρο της Αθήνας θα ήταν ανυπολόγιστα.

Ο ηρωισμός του πληρώματος

Κυβερνήτης της πτήσης ήταν ο Σήφης Μιγάδης και συγκυβερνήτης ο Κώστας Φικάρδος.

Ο Σήφης Μιγάδης, με την ψυχραιμία και τη βαθιά γνώση της αεροδυναμικής που διατηρούσε, πήρε κρίσιμες αποφάσεις που αντέκεισαν στους κανόνες του εγχειριδίου:

Αρνήθηκε να μαζέψει τα συστήματα προσγείωσης (ρόδες) αμέσως, διότι η αλλαγή της αεροδυναμικής μορφής εκείνη τη στιγμή θα μπορούσε να προκαλέσει πτώση.

Κράτησε το αεροσκάφος σε απόλυτα οριζόντια θέση, αποφεύγοντας οποιαδήποτε απότομη ελιγμή ή προσπάθεια απότομης ανόδου που θα οδηγούσε σε stall.

Κατάφερε να κατευθύνει το αεροπλάνο προς τον λόφο του Αιγάλεω, εκμεταλλευόμενος την ελάχιστη έξαρση του αέρα.

Η σωτηρία

Αφού πέρασε πάνω από το κέντρο της πόλης, το αεροσκάφος έφτασε πάνω από τη θάλασσα (Όρμος Φαλήρου / Σαρωνικός), όπου άρχισε σταδιακά να παίρνει ύψος και να αδειάζει καύσιμα. Αφού σταθεροποιήθηκε, ο Μιγάδης πραγματοποίησε αναστροφή και προσγείωσε το Boeing 747 με ασφάλεια πίσω στο Ελληνικό, χωρίς να τραυματιστεί κανείς.

Η αναγνώριση από τη Boeing

Η κατασκευάστρια εταιρεία Boeing χαρακτήρισε το συμβάν ως «στατιστικά αδύνατο» (καθώς στις προσομοιώσεις το αεροσκάφος υπό τις ίδιες συνθήκες συνετρίβη). Οι τεχνικοί της Boeing δήλωσαν ότι ο χειρισμός του Μιγάδη ήταν ο μοναδικός τρόπος με τον οποίο θα μπορούσε να σωθεί το αεροπλάνο, και η συγκεκριμένη περίπτωση διδάχθηκε στη συνέχεια σε σεμινάρια αεροπορικής ασφάλειας παγκοσμίως.