Γερμανία: «Πράσινο φως» για τη φοροελάφρυνση στα καύσιμα

Γερμανία: «Πράσινο φως» για τη φοροελάφρυνση στα καύσιμα – Οργή καταναλωτών για την απουσία ελέγχων και την εξαίρεση της αμόλυβδης

ΒΕΡΟΛΙΝΟ – Στη δίνη έντονων πολιτικών και κοινωνικών αντιδράσεων βρίσκεται η γερμανική κυβέρνηση μετά την οριστικοποίηση της δέσμης μέτρων για την ανάσχεση της ενεργειακής ακρίβειας στις μεταφορές. Το μέτρο, το οποίο προβλέπει μειώσεις φόρων και επιδοτήσεις που αγγίζουν έως και τα 17 λεπτά ανά λίτρο, τίθεται σε ισχύ από την 1η Οκτωβρίου, ωστόσο η αρχική προσδοκία για μια καθολική ανακούφιση των νοικοκυριών μετατράπηκε γρήγορα σε κύμα δυσαρέσκειας.

Η «παγίδα» του μέτρου: Το ντίζελ στο επίκεντρο, η αμόλυβδη στο περιθώριο

Αν και το πακέτο παρουσιάστηκε αρχικά ως μια συνολική παρέμβαση, οι λεπτομέρειες των διατάξεων αποκάλυψαν μια ουσιαστική ανισότητα: η μέγιστη ελάφρυνση και οι στοχευμένες φορολογικές ελαφρύνσεις επικεντρώνονται στο πετρέλαιο κίνησης (ντίζελ). Η αμόλυβδη βενζίνη —το καύσιμο που χρησιμοποιεί η συντριπτική πλειοψηφία των ιδιωτικών οχημάτων και των νοικοκυριών χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος— είτε λαμβάνει ελάχιστη έως μηδαμινή στήριξη είτε εξαιρείται από τις επιδοτήσεις, αφήνοντας εκατομμύρια οδηγούς εκτεθειμένους στις υψηλές τιμές των πρατηρίων.

Το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης Merz δικαιολογεί την επιλογή αυτή υποστηρίζοντας ότι προτεραιότητα είναι η ελάφρυνση της εφοδιαστικής αλυσίδας (logistics), των εμπορικών μεταφορών και των επαγγελματιών, ώστε να αποτραπεί ένα νέο κύμα πληθωρισμού στις τιμές των προϊόντων στο ράφι.

Η μεγάλη αμφισβήτηση: Θα φτάσει ποτέ η έκπτωση στην αντλία;

Πέραν της άνισης μεταχείρισης των καυσίμων, στο επίκεντρο της κριτικής βρίσκεται η απουσία ενός δεσμευτικού μηχανισμού ελέγχου των τιμών λιανικής. Καθώς η μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης εφαρμόζεται στην πηγή (στα διυλιστήρια και τους εισαγωγείς), δεν υπάρχει καμία νομική υποχρέωση για τις εταιρείες πετρελαιοειδών ή τα πρατήρια να μετακυλίσουν το ακριβές ποσό της ελάφρυνσης στον τελικό καταναλωτή.

Οικονομολόγοι και φορείς προστασίας καταναλωτών προειδοποιούν ότι, χωρίς την επιβολή πλαφόν ή αυστηρών διατιμήσεων, υπάρχει σοβαρός κίνδυνος ένα μεγάλο μέρος της κρατικής επιδότησης να «απορροφηθεί» κατά τη διαδρομή προς την αντλία, αυξάνοντας απλώς τα περιθώρια κέρδους των διυλιστηρίων. Η αρμόδια Ομοσπονδιακή Αρχή Ανταγωνισμού (Bundeskartellamt) μπορεί να παρακολουθεί τις τιμές, αλλά δεν διαθέτει τα νομικά εργαλεία για να επιβάλει μειώσεις, παρά μόνο να παρέμβει σε αποδεδειγμένες περιπτώσεις παράνομης συνεννόησης (καρτέλ). Έτσι, το κράτος διακινδυνεύει να δαπανήσει δισεκατομμύρια ευρώ από τους φορολογούμενους, χωρίς να εγγυάται ότι το όφελος θα καταλήξει στην τσέπη των οδηγών.

«Πολίτες δύο ταχυτήτων» – Θύελλα αντιδράσεων από καταναλωτές και φορείς

Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε την άμεση αντίδραση των οργανώσεων προστασίας καταναλωτών (Verbraucherzentrale) και των λεσχών αυτοκινήτου, οι οποίες κάνουν λόγο για «καθαρή αδικία» και δημιουργία οδηγών δύο ταχυτήτων.

• Καταναλωτική οργή: «Για άλλη μια φορά, ο καθημερινός πολίτης που μετακινείται για να πάει στη δουλειά του με ένα μικρό βενζινοκίνητο αυτοκίνητο καλείται να πληρώσει το μάρμαρο, ενώ επιδοτούνται τα μεγάλου κυβισμού εταιρικά ντίζελ», αναφέρουν οργισμένοι καταναλωτές στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

• Πολιτική κριτική: Κόμματα της αντιπολίτευσης αλλά και κοινωνικοί φορείς επικρίνουν την απόφαση, τονίζοντας ότι η κυβέρνηση επιλέγει τη μέθοδο της «ποτιστικής κάνης» (Gießkannenprinzip), αποτυγχάνοντας να κατευθύνει τους πόρους εκεί που υπάρχει πραγματική κοινωνική ανάγκη.

• Περιβαλλοντικές ενστάσεις: Από την άλλη πλευρά, οικολογικές οργανώσεις (όπως η Greenpeace) καταγγέλλουν το μέτρο συνολικά ως οπισθοδρομικό, υποστηρίζοντας ότι οι επιδοτήσεις στα ορυκτά καύσιμα καθυστερούν την πράσινη μετάβαση και επιβαρύνουν τον κρατικό προϋπολογισμό με δισεκατομμύρια ευρώ.

Τι σημαίνει για την αγορά

Με την εφαρμογή του μέτρου από την 1η Οκτωβρίου, η ψαλίδα της τιμής μεταξύ ντίζελ και αμόλυβδης αναμένεται να διευρυνθεί αισθητά στα γερμανικά πρατήρια. Παράλληλα, οι πρώτες ημέρες εφαρμογής θα αποτελέσουν το κρίσιμο τεστ για το αν οι πετρελαϊκοί κολοσσοί θα περάσουν τη μείωση στους καταναλωτές ή αν το μέτρο θα εξελιχθεί σε ένα νέο πολιτικό σκάνδαλο για το Βερολίνο.

Πηγές: ADAC (Allgemeiner Deutscher Automobil-Club), Ομοσπονδιακό Υπουργείο Οικονομικών της Γερμανίας, SZ,