Αφιέρωμα στην Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας από την ERT World

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας, η οποία εορτάζεται κάθε χρόνο στις 9 Φεβρουαρίου, η ERT World εντάσσει στις 8 και 9 Φεβρουαρίου 2026 σειρά ειδικών εκπομπών και ντοκιμαντέρ που αναδεικνύουν τη γλώσσα μας και τη λογοτεχνική της παράδοση.

Μέσα από επιλεγμένες παραγωγές, παρουσιάζεται η ιστορική πορεία της ελληνικής γλώσσας, το έργο κορυφαίων γλωσσολόγων και ποιητών, καθώς και ο ρόλος της στον ελληνικό πολιτισμό.

Κυριακή 8 Φεβρουαρίου 2026

Μονόγραμμα, ΕΡΤ Αρχείο |10:30 Ώρα Ελλάδας
Επεισόδιο: «Χριστόφορος Χαραλαμπάκης» (Αφιέρωμα)

Ο καθηγητής Γλωσσολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών Χριστόφορος Χαραλαμπάκης μελετά πάνω από σαράντα χρόνια την ιστορική πορεία και εξέλιξη της Ελληνικής, που είναι η αρχαιότερη γλώσσα της Ευρώπης. Ζυμωμένος με τη γλωσσική και λαϊκή παράδοση της Κρήτης, μπήκε στα μυστικά της προφορικότητας, μελέτησε τις νεοελληνικές διαλέκτους και έδειξε με ποιο τρόπο οι καταξιωμένοι ποιητές μας, με πρώτο και καλύτερο τον Διονύσιο Σολωμό, ανανέωσαν τη νεοελληνική λογοτεχνική γλώσσα, αντλώντας στοιχεία από το στόμα των απλών ανθρώπων της υπαίθρου.Μελέτησε τη γλώσσα κορυφαίων Νεοελλήνων λογοτεχνών, ανάμεσα στους οποίους ξεχωρίζουν οι: Μακρυγιάννης, Παπαδιαμάντης, Κονδυλάκης, Παλαμάς, Καζαντζάκης, Πρεβελάκης, Σεφέρης και Ελύτης.
Ο καθηγητής Χαραλαμπάκης έζησε για μεγάλα διαστήματα στη Γερμανία, την Αγγλία, τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής και την Αυστραλία, έχοντας έτσι την ευκαιρία να μελετήσει γλώσσες, λαούς και πολιτισμούς και να εντάξει τις έρευνές του για την ελληνική γλώσσα σε ένα ευρύτερο θεωρητικό πλαίσιο.

Σκηνοθεσία: Ηρώ Σγουράκη

Παρασκήνιο, ΕΡΤ Αρχείο| 11:00 Ώρα Ελλάδας
Επ: «Γιώργος Σεφέρης – Οδυσσέας Ελύτης: Δύο Νόμπελ στην ελληνική ποίηση» (Αφιέρωμα)

 Το επεισόδιο αυτό της σειράς ντοκιμαντέρ «Παρασκήνιο» είναι αφιερωμένο στο έργο των δύο μεγάλων Ελλήνων ποιητών, βραβευμένων με Νόμπελ, του Γιώργου Σεφέρη και του Οδυσσέα Ελύτη. Το έργο τους και η προσφορά τους στα Ελληνικά Γράμματα και στη λογοτεχνία παρουσιάζεται μέσα από τις απόψεις και τις αναλύσεις καθηγητών πανεπιστημίου και σύγχρονων λογοτεχνών.
Συγκεκριμένα, ο Ξενοφών Κοκόλης (επίκουρος καθηγητής Νεοελληνικής Φιλολογίας του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης), ο Μιχάλης Πιερής (ποιητής – καθηγητής Νεοελληνικής Λογοτεχνίας στο Πανεπιστήμιο Κύπρου), ο Παντελής Μπουκάλας (συγγραφέας), ο Ευριπίδης Γαραντούδης (φιλόλογος – επίκουρος καθηγητής Νεοελληνικής Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης) και ο Χάρης Βλαβιανός (ποιητής – διευθυντής του περιοδικού «Ποίηση»), καταθέτουν τις απόψεις τους για τους δύο ποιητές, τη σημασία του έργου τους, αλλά και για τη γενιά λογοτεχνών του ’30 σε συνάρτηση με τη δυσκολία της νέας γενιάς να φανεί αντάξια της κληρονομιάς τους. Κάνουν λόγο για τις βραβεύσεις των δύο ποιητών, ενώ παράλληλα παρακολουθούμε πλάνα απ’ αυτές, το 1963 του Σεφέρη και το 1979 του Ελύτη, αποσπάσματα ομιλιών και συνεντεύξεών τους, καθώς και αναγνώσεις αποσπασμάτων έργων τους.

Καθ’ όλη τη διάρκεια της εκπομπής εναλλάσσονται πλάνα με φωτογραφίες των ποιητών και σχετικά δημοσιεύματα από εφημερίδες της εποχής. Περιλαμβάνονται, επίσης, πλάνα από την ταινία του Γιώργου Καρυπίδη «Γιώργος Σεφέρης» και από την ταινία «Φωτός γραφές» της Ιουλίτας Ηλιοπούλου και του Μάνου Ευστρατιάδη.

Σκηνοθεσία – έρευνα: Τάκης Χατζόπουλος

Ιστορικές Προσωπογραφίες, ΕΡΤ Αρχείο | 20:00 Ώρα Ελλάδας
Επεισόδιο: «Γιάννης Ψυχάρης»

 Η εκπομπή είναι αφιερωμένη στον Γιάννη Ψυχάρη, σημαντική μορφή των νεοελληνικών γραμμάτων, ο οποίος αγωνίστηκε με πάθος για την επικράτηση της δημοτικής γλώσσας. Ο Γ. Ψυχάρης γεννήθηκε το 1854 και πέθανε το 1929.

Στην εκπομπή γίνεται αναφορά στο πολύκροτο βιβλίο του «Το ταξίδι μου», το οποίο κυκλοφόρησε το 1888 αποτελώντας το γλωσσικό μανιφέστο του υπέρ της δημοτικής.

Δίνεται το ιστορικό πλαίσιο της εποχής που έδρασε ο Γ. Ψυχάρης, η οποία χαρακτηρίζεται από την όξυνση του γλωσσικού ζητήματος και την πόλωση μεταξύ καθαρευουσιάνων και δημοτικιστών. Σκιαγραφείται η προσωπικότητά του και επισημαίνεται ο δογματισμός του, ο οποίος ωστόσο δικαιολογείται εν μέρει από τα συμφραζόμενα της εποχής του.

Παρατίθενται πληροφορίες σχετικά με την κοσμοπολίτικη μόρφωσή του, τις σπουδές του στη Βιέννη, τη Γερμανία και το Παρίσι, όπου και αναγορεύθηκε καθηγητής της νέας ελληνικής στη Σχολή Ζωντανών Ανατολικών Γλωσσών.

Στη διάρκεια της εκπομπής το επιστημονικό έργο και την προσωπικότητα του ρηξικέλευθου φιλολόγου αναδεικνύουν οι πανεπιστημιακοί Ξενοφών Κοκόλης, Εμμανουήλ Κριαράς και Νίκος Τερζής καθώς και η ιστορικός Ρένα Πατρικίου.

Σενάριο-σκηνοθεσία: Γιώργος Πετρίτσης

Ημερολόγια Καταστρώματος – Γιώργος Σεφέρης
Ντοκιμαντέρ | 01:45  Ώρα Ελλάδας (ξημερώματα Δευτέρας)

Ένα ταξίδι στην ποίηση και τη σκέψη του Γιώργου Σεφέρη. Οι περιπλανήσεις ενός ακάματου ταξιδιώτη σε τόπους, κείμενα, μουσικές, ταινίες, ανθρώπους· διαδοχικές επιστρώσεις· εμπειρίες που συσσωρεύονται σ’ ένα πλούσιο υπέδαφος από σημαντικά και ασήμαντα, πριν μεταγραφούν σ’ αυτή την άλλη γλώσσα, την Ποίηση. Ένας εργάτης της γλώσσας. Ορκισμένος εχθρός των υψηλότερων ρητορικών σχημάτων και της συναισθηματικής εκμετάλλευσης, εραστής της δουλειάς και του λιτού, ένας μανιακός χειροτέχνης της γραφής. «Πελεκώντας τον εαυτό μας, έτσι γράφουμε»: μια φράση του Σεφέρη που δείχνει ανάγλυφα τη συχνά μακρόχρονη και εξαιρετικά επίπονη Οδύσσεια της δημιουργίας.

Σενάριο- Σκηνοθεσία: Στέλιος Χαραλαμπόπουλος

Δευτέρα 9 Φεβρουαρίου 2026

Τη νύχτα που ο Φερνάντο Πεσσόα συνάντησε τον Κωνσταντίνο Καβάφη
Ντοκιμαντέρ | 16:00 (Ώρα Ελλάδας)

Στις 21 Οκτωβρίου του 1929, το υπερωκεάνιο Saturnia ξεκινά από την Τεργέστη το ταξίδι του προς την Αμερική, μαζεύοντας μετανάστες από τα λιμάνια της Μεσογείου. Ένας νεαρός Έλληνας που επιβιβάζεται στην Πάτρα θα γίνει μάρτυρας μιας απρόσμενης συνάντησης: μια νύχτα, σ’ αυτό το πλοίο που κουβαλά τα όνειρα του Νέου Κόσμου, θα λάβει χώρα η εξίσου ονειρική αλλά και πραγματική συνάντηση δύο μεγάλων ποιητών του αιώνα που πέρασε: του Φερνάντο Πεσσόα και του Κωνσταντίνου Καβάφη.

Σενάριο-Σκηνοθεσία: Στέλιος Χαραλαμπόπουλος

Μονόγραμμα, ΕΡΤ Αρχείο | Δευτέρα 17:30 (Ώρα Ελλάδας)
Επεισόδιο: «Μάριο Βίττι (Mario Vitti) – καθηγητής, νεοελληνιστής»

Κορυφαίος Ιταλός νεοελληνιστής ο Μάριο Βίττι, με μία σπάνια πνευματική διαδρομή περισσότερα από 60 χρόνια, πορεύτηκε με συνέπεια και συνείδηση ευθύνης του ρόλου που θα διαδραμάτιζε στην παλαιότερη και στη σύγχρονη ελληνική γραμματεία. Άρχισε να πλουτίζει -από τις αρχές της δεκαετίας του 1950- την ελληνική δοκιμιογραφία και κριτική, με ιδέες, ερεθίσματα, επίμονες έρευνες οι οποίες είχαν ως κορύφωση το έργο του «Ιστορία της νεοελληνικής Λογοτεχνίας».

Ο Μάριο Βίττι είναι -όπως λέει- μισός Ρωμιός λόγω καταγωγής της μητέρας του, αλλά και επιλογής του με την Υδραία σύζυγό του, και μισός Ιταλός. Γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1926, ακολούθησε την πανεπιστημιακή σταδιοδρομία ως καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Ρώμης και ως επισκέπτης καθηγητής στα πανεπιστήμια Θεσσαλονίκης, Κρήτης, σε γαλλικά πανεπιστήμια, όπως της Σορβόνης και αλλού.

Προλογίζει ο Γιώργος Σγουράκης

Σκηνοθεσία: Ηρώ Σγουράκη

Ες Αύριον τα Σπουδαία – Πορτραίτα του Αύριο
Σειρά Ντοκιμαντέρ | 20:00 (Ώρα Ελλάδας)
Επεισόδιο: «Τη Γλώσσα Αφουγκράζονται»

Ένας στοχασμός στον τρόπο που μεταδίδεται η γλώσσα μας στη νέα γενιά, συνομιλώντας και παρακολουθώντας την παιδαγωγό Ελένη Ωρείθυια Κουλιζάκη.

Μιλούν ο Κωνσταντίνος Νιάρχος, η Μαργαρίτα Βέρδου, ο Γιώργος Λαθύρης και άλλοι.

Σενάριο-Σκηνοθεσία: Ανδρέας Μαριανός

Συνθέσεις, Ενημερωτική Εκπομπή | 23:00 (Ώρα Ελλάδας)
Επεισόδιο: «Ο Σύγχρονος Άνθρωπος και η Γλώσσα»

Ο Γιώργος Μπαμπινιώτης συναντά τον Τίτο Πατρίκιο και συζητούν για τον Σύγχρονο Άνθρωπο και την εξέλιξη της γλώσσας στον καιρό της νέας επικοινωνίας.

Παρουσίαση: Μάκης Προβατάς