ΕΕ: Το σχέδιο για σταδιακή ένταξη των Δυτικών Βαλκανίων

Ακολουθεί άρθρο βασισμένο στην ανταπόκριση της γερμανικής Tagesschau για τη Σύνοδο Κορυφής ΕΕ-Δυτικών Βαλκανίων:

Σύνοδος Δυτικών Βαλκανίων: Το στοίχημα της σταδιακής ένταξης και το «μοντέλο» του Μαυροβουνίου

Η ευρωπαϊκή προοπτική των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων βρέθηκε ξανά στο επίκεντρο της πολιτικής επικαιρότητας κατά τη διάρκεια της πρόσφατης Συνόδου Κορυφής που πραγματοποιήθηκε στο Τίβατ του Μαυροβουνίου.

Μαυροβούνιο

Περισσότερα από 20 χρόνια μετά την ιστορική Σύνοδο της Θεσσαλονίκης το 2003, όπου η Ευρωπαϊκή Ένωση είχε δώσει μια ξεκάθαρη υπόσχεση στις χώρες της περιοχής ότι «ανήκουν στην ΕΕ», η διαδικασία διεύρυνσης επιχειρεί να βγει από το τέλμα. Για τη συντριπτική πλειοψηφία των κρατών της περιοχής (Αλβανία, Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Κόσοβο, Βόρεια Μακεδονία, Σερβία) η υπόσχεση αυτή δεν έχει υλοποιηθεί ακόμη, με την Κροατία να παραμένει το τελευταίο μέλος που εντάχθηκε, πίσω στο 2013.

Μαυροβούνιο: Ο επικρατέστερος υποψήφιος και το «τεστ» της ΕΕ

Αυτή τη στιγμή, το Μαυροβούνιο αποτελεί την «αιχμή του δόρατος» της διεύρυνσης στα Βαλκάνια και θεωρείται ο πιο προχωρημένος υποψήφιος, με στόχο να γίνει το 28ο μέλος της ΕΕ έως το 2028.

Η χώρα λειτουργεί ως πεδίο δοκιμής (test case) για την Ένωση. Η νέα Ευρωπαία Επίτροπος Διεύρυνσης, Μάρτα Κος, ξεκαθάρισε ότι το Μαυροβούνιο μπορεί να γίνει η πρώτη χώρα που θα ενταχθεί υπό τις «νέες προϋποθέσεις», με αυστηρή έμφαση στα θέματα του κράτους δικαίου (Κεφάλαια 23 και 24), την καταπολέμηση της διαφθοράς και την ανεξαρτησία των μέσων ενημέρωσης.

Στο τραπέζι η «σταδιακή ένταξη» (Step-by-Step)

Λόγω των μεγάλων καθυστερήσεων και των απαιτητικών μεταρρυθμίσεων, στη Σύνοδο συζητήθηκαν έντονα εναλλακτικές μορφές προσέγγισης, με κυριότερη τη σταδιακή ένταξη.

Αντί για την παραδοσιακή πολιτική του «όλα ή τίποτα», εξετάζεται το μοντέλο της σταδιακής ενσωμάτωσης των χωρών σε συγκεκριμένους τομείς της ΕΕ πριν από την πλήρη πολιτική τους ένταξη. Αυτό περιλαμβάνει:

• Βαθύτερη ενσωμάτωση στην ενιαία αγορά της ΕΕ.

• Πρόσβαση σε χρηματοδοτικά εργαλεία, όπως το Σχέδιο Ανάπτυξης για τα Δυτικά Βαλκάνια.

• Πρακτικά οφέλη για τους πολίτες, με πρώτο βήμα τη δρομολόγηση των διαδικασιών για την πλήρη κατάργηση των χρεώσεων περιαγωγής (roaming) στα κινητά τηλέφωνα μεταξύ ΕΕ και Δυτικών Βαλκανίων.

Πιέσεις για επιτάχυνση από Γερμανία και Γαλλία

Η γεωπολιτική πραγματικότητα, ειδικά μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και την ταχεία απόδοση καθεστώτος υποψήφιας χώρας στο Κίεβο, έχει δημιουργήσει την ανάγκη στην ΕΕ να αποδείξει ότι δεν έχει «ξεχάσει» τα Δυτικά Βαλκάνια.

Κατά τη διάρκεια της Συνόδου, ο Γερμανός Καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς και ο Γάλλος Πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν εξέφρασαν τη βούλησή τους να «πατήσουν γκάζι» στη διαδικασία διεύρυνσης. Ωστόσο, οι προκλήσεις παραμένουν μεγάλες, καθώς οι χώρες της περιοχής πρέπει να επιτύχουν 100% εναρμόνιση με τους ευρωπαϊκούς κανόνες, την ώρα που στο εσωτερικό τους (όπως στην Αλβανία) καταγράφονται κατά τόπους έντονες κοινωνικές διαμαρτυρίες για θέματα εγχώριας διακυβέρνησης.