Τι αλλάζει στις συσκευασίες στην ΕΕ από σήμερα

Νέοι κανόνες της ΕΕ για τις συσκευασίες: Φρένο στα σκουπίδια και τις «αιώνιες χημικές ουσίες» – Πού βρίσκεται η Ελλάδα και πού η Γερμανία

Πηγή: Τagesschau 

Από σήμερα, 12 Αυγούστου, τίθενται σε εφαρμογή στην Ευρωπαϊκή Ένωση οι πρώτες αυστηρές ρυθμίσεις της νέας Ευρωπαϊκής Ευρωπαϊκής Κανονιστικής Διάταξης για τις Συσκευασίες και τα Απορρίμματα Συσκευασίας (PPWR - Packaging and Packaging Waste Regulation). Η ΕΕ βάζει στο στόχαστρο τα περιττά πλαστικά, τα υπερβολικά κουτιά συσκευασίας και τις επικίνδυνες χημικές ουσίες, επιδιώκοντας να περιορίσει έναν τεράστιο όγκο απορριμμάτων που αυξάνεται ασταμάτητα τα τελευταία χρόνια.

186,5 κιλά απορριμμάτων ανά Ευρωπαίο: Ο χάρτης της ντροπής

Η ανάγκη για τη νέα νομοθεσία αντικατοπτρίζεται ανάγλυφα στα πρόσφατα στοιχεία της Eurostat (2022) για τα παραγόμενα απορρίμματα συσκευασίας ανά κάτοικο στην Ευρώπη:

• Ο μέσος όρος της ΕΕ διαμορφώνεται στα 186,52 κιλά ανά κάτοικο ετησίως.

• Γερμανία, Ιρλανδία και Ιταλία στη «μαύρη λίστα»: Η Γερμανία αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους παραγωγούς απορριμμάτων συσκευασίας στην Ευρώπη, ξεπερνώντας τα 240 κιλά ανά κάτοικο (περιοχές με το βαθύ σκούρο καφέ στον χάρτη). Η υψηλή κατανάλωση, οι online αγορές και οι συσκευασίες μίας χρήσης κρατούν τη γερμανική πρωτιά σταθερά στην κορυφή.

• Η εικόνα στην Ελλάδα: Η χώρα μας κινείται σε μεσαία επίπεδα, παράγοντας μεταξύ 140 και 170 κιλών απορριμμάτων συσκευασίας ανά κάτοικο ετησίως (πορτοκαλί ζώνη στον χάρτη). Αν και βρίσκεται κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, η αύξηση των πλαστικών μίας χρήσης λόγω του τουρισμού και της εστίασης καθιστά τη λήψη μέτρων επιβεβλημένη.

• Οι «πράσινοι» της Ευρώπης: Χώρες όπως η Κροατία και η Βουλγαρία καταγράφουν τα χαμηλότερα ποσοστά (κάτω από 100-100 κιλά ανά κάτοικο).

Πηγή: Eurostat / Tagesschau – Παραγόμενα απορρίμματα συσκευασίας το 2022 σε κιλά ανά κάτοικο (Mέσος όρος ΕΕ: 186,52 kg).

Τι αλλάζει από σήμερα και τι ακολουθεί

Οι νέοι κανόνες στοχεύουν στη ριζική αλλαγή της καθημερινότητας καταναλωτών και επιχειρήσεων:

1. Απαγόρευση των «αιώνιων χημικών» (PFAS): Από σήμερα απαγορεύεται αυστηρά η χρήση των επικίνδυνων χημικών ουσιών PFAS σε συσκευασίες τροφίμων (π.χ. σε κουτιά πιτσαρίας, χάρτινα ποτήρια καφέ, περιτυλίγματα fast food), καθώς οι ουσίες αυτές δεν διασπώνται στο περιβάλλον και έχουν συνδεθεί με προβλήματα υγείας.

2. Σταδιακή κατάργηση πλαστικών μίας χρήσης (έως το 2030): Σταδιακά πρόκειται να εξαφανιστούν από τα σουπερμάρκετ και τα εστιατόρια τα μικρά πλαστικά δίχτυα για τα φρούτα (π.χ. λεμόνια/πορτοκάλια), τα ατομικά φακελάκια για κέτσαπ/μουστάρδα, καθώς και τα μίνι μπουκαλάκια καλλυντικών στα ξενοδοχεία.

3. Τέλος στον «αέρα» των online παραγγελιών: Οι εταιρείες ηλεκτρονικού εμπορίου θα υποχρεούνται να προσαρμόζουν το μέγεθος της συσκευασίας στο προϊόν, απαγορεύοντας τα τεράστια κουτιά με ελάχιστο περιεχόμενο (μέγιστο επιτρεπόμενο ποσοστό κενού χώρου: 50%).

4. Επέκταση της επανάχρησης: Οι επιχειρήσεις εστίασης θα υποχρεωθούν σταδιακά να παρέχουν επιλογές επαναχρησιμοποιούμενων συσκευασιών (to-go) και να δέχονται τα σκεύη που φέρνουν οι ίδιοι οι καταναλωτές.

Το στοίχημα για την αγορά

Ενώ οι περιβαλλοντικές οργανώσεις χαιρετίζουν τη νομοθεσία ως ένα απαραίτητο βήμα προς την κυκλική οικονομία, εκπρόσωποι του εμπορίου στη Γερμανία και την υπόλοιπη Ευρώπη εκφράζουν προβληματισμό για τη γραφειοκρατία και το κόστος προσαρμογής, ζητώντας σαφείς μεταβατικές οδηγίες.

Όπως αποτυπώνεται και στον χάρτη της Eurostat, η πρόκληση είναι κοινή για όλες τις χώρες της ΕΕ: η αποσύνδεση της οικονομικής ανάπτυξης από την παραγωγή σκουπιδιών.