Γερμανία: Πίστη στη Δημοκρατία, δυσαρέσκεια για τη λειτουργία της

Σταθερή ως προς την αξιακή της βάση, αλλά με εμφανή τα σημάδια κόπωσης ως προς την καθημερινή της εφαρμογή, εμφανίζεται η γερμανική δημοκρατία στα μάτια των ίδιων των πολιτών της. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα πρόσφατης αντιπροσωπευτικής έρευνας του ινστιτούτου Infratest dimap (για την πρωτοβουλία του ARD «Η γνώμη σου μετράει!»), η συντριπτική πλειοψηφία των κατοίκων της χώρας τρέφει βαθιά εκτίμηση προς το δημοκρατικό πολίτευμα, την ίδια στιγμή όμως που η δυσαρέσκεια για τον τρόπο που αυτό εφαρμόζεται αγγίζει επίπεδα συναγερμού.

Η δημοσιοποίηση των ευρημάτων στην ιστοσελίδα της tagesschau συνέπεσε συμβολικά με την 9η Νοεμβρίου — μια ημερομηνία-ορόσημο για την ιστορική μνήμη της Γερμανίας, καθώς συνδέεται με την πτώση της μοναρχίας το 1918, το ναζιστικό πογκρόμ της «Νύχτας των Κρυστάλλων» το 1938 και την κατάρρευση του Τείχους του Βερολίνου το 1989.

Η αντίφαση: Πίστη στους θεσμούς, αμφιβολίες για την κοινωνική δικαιοσύνη

Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι σύνθετη. Από τη μία πλευρά, το 87% των ερωτηθέντων τάσσεται ξεκάθαρα υπέρ της Δημοκρατίας ως του καλύτερου συστήματος διακυβέρνησης. Επιπλέον, οι πολίτες αναγνωρίζουν ότι ορισμένοι θεμελιώδεις πυλώνες παραμένουν ισχυροί:

• Το 80% θεωρεί ότι οι εκλογικές διαδικασίες διεξάγονται με ελευθερία και διαφάνεια.
• Το 72% πιστεύει ότι το κράτος μεριμνά αποτελεσματικά για την προστασία των μειονοτήτων.

Από την άλλη πλευρά, σχεδόν 2 στους 3 (περίπου 65%) δηλώνουν απογοητευμένοι από την πρακτική λειτουργία του πολιτεύματος στη σημερινή Γερμανία. Ένα σημαντικό ποσοστό (κοντά στο 33%) διατηρεί σοβαρές επιφυλάξεις για το αν υφίσταται πραγματική ισονομία στη Δικαιοσύνη, αν διασφαλίζεται η ανεξαρτησία των ΜΜΕ και αν υπάρχει απόλυτη ελευθερία λόγου.

Ακόμη πιο ανησυχητικά είναι τα ευρήματα στον τομέα της κοινωνικής μέριμνας. Μόλις το 50% αισθάνεται ότι το πολιτικό σύστημα εγγυάται την κοινωνική ασφάλεια, με το ποσοστό αμφισβήτησης να εκτοξεύεται στα άτομα κάτω των 30 ετών, όπου 6 στους 10 θεωρούν το κοινωνικό κράτος ανεπαρκές.

Ο ακροδεξιός εξτρεμισμός ως πρώτη απειλή

Σε ανοιχτή ερώτηση σχετικά με τους κινδύνους που απειλούν τη δημοκρατική σταθερότητα, ο ακροδεξιός εξτρεμισμός αναδείχθηκε ως ο μεγαλύτερος φόβος, συγκεντρώνοντας το 34% των απαντήσεων τόσο στα ανατολικά όσο και στα δυτικά ομόσπονδα κρατίδια. Αντιθέτως, η διοικητική ανεπάρκεια και οι δυσλειτουργίες του κρατικού μηχανισμού ακολουθούν από απόσταση, συγκεντρώνοντας το 16%.

Παράλληλα, ο πολιτικός πολωτισμός φαίνεται να επηρεάζει και τον κοινωνικό ιστό. Αν και το 66% των συμμετεχόντων παραμένει πρόθυμο να διαλεχθεί με άτομα διαφορετικών πεποιθήσεων, περισσότεροι από 1 στους 4 (άνω του 25%) προτιμούν να αποστασιοποιούνται πλήρως από όσους έχουν αντίθετες πολιτικές απόψεις.

Αίτημα για Άμεση Δημοκρατία και Συμμετοχή

Πώς απαντούν οι ίδιοι οι πολίτες στην κρίση εμπιστοσύνης; Η λύση φαίνεται πως δεν βρίσκεται στον καταναγκασμό, καθώς η ιδέα της υποχρεωτικής ψήφου απορρίπτεται από το 60%. Αντίθετα, οι Γερμανοί ζητούν ουσιαστική και άμεση εμπλοκή στη λήψη των αποφάσεων:

• Ομοσπονδιακά Δημοψηφίσματα (70%): Η συντριπτική πλειοψηφία επιθυμεί την εισαγωγή αμεσοδημοκρατικών εργαλείων κατά το πρότυπο της Ελβετίας.
• Συμμετοχικοί Προϋπολογισμοί (64%): Υποστηρίζεται η δυνατότητα των πολιτών να αποφασίζουν απευθείας για τη διαχείριση μέρους των δημόσιων πόρων.
• Συμβούλια Πολιτών (63%): Προκρίνεται η συγκρότηση αντιπροσωπευτικών οργάνων από κληρωτούς πολίτες, οι οποίοι θα διαμορφώνουν προτάσεις πολιτικής προς την Μπούντεσταγκ.

Η ευθύνη δεν βαρύνει μόνο την πολιτική ηγεσία

Το πλέον ενδιαφέρον στοιχείο της έρευνας είναι ότι η κοινωνία δεν αποποιείται τις δικές της ευθύνες. Το 75% των ερωτηθέντων υπογραμμίζει ότι η προάσπιση και η βελτίωση της Δημοκρατίας είναι κοινή ευθύνη πολιτικών και πολιτών. Η δημοκρατία, όπως υποδηλώνουν τα ευρήματα, δεν είναι απλώς ένα θεσμικό πλαίσιο που προσφέρεται από το κράτος, αλλά μια καθημερινή συλλογική διαδικασία στην οποία κάθε πολίτης καλείται να συμμετέχει ενεργά.

(Η δημοσκόπηση διενεργήθηκε από την Infratest dimap το διάστημα 19-27 Οκτωβρίου σε δείγμα 2.281 γερμανόφωνων πολιτών ηλικίας 16 ετών και άνω).

Πηγή: Tagesschau