ΓΝΩΜΕΣ Η Εριέττα Μαυρουδή είπε μια άβολη αλήθεια

Tης Λίλας Σταμπούλογλου Πηγή δημοσίευσης : Protagon.gr

Στην εκπομπή «Κεραία» της Ρέας Βιτάλη, η Εριέττα Μαυρουδή είπε, μεταξύ πολλών άλλων, ότι δεν ένιωσε ποτέ τη μητρότητα. «Το δηλώνω ευθαρσώς», είπε. 

Ευθαρσώς θα δηλώσω και εγώ ότι, επιτέλους, κάποιες γυναίκες τολμούν να πουν δημοσίως, χωρίς φόβο και χωρίς πάθος, αυτή την άβολη αλήθεια. Η κυρία Μαυρουδή δεν είναι η μόνη. 

Εκεί έξω υπάρχουν και άλλες, πολλές, που περνούν τη μητρότητα μέσα από ένα διαφορετικό φίλτρο, το οποίο η κοινωνία δυσκολεύεται να κατανοήσει. Το καταλαβαίνεις από τον τρόπο που μένει ενεή μπροστά σε τέτοιες δηλώσεις. 

Για του λόγου το αληθές, το συγκεκριμένο απόσπασμα της εκπομπής ανακυκλώθηκε παντού. 

Στα τηλεοπτικά πάνελ ακούστηκαν εκφράσεις όπως «Νιώθω άβολα με τη Ναταλία Γερμανού», η οποία είναι η κόρη της Εριέττας Μαυρουδή. Αβολο είναι που δεν μπορούμε να αποδεχτούμε αυτή την πλευρά των γυναικών, η οποία είναι ανθρώπινη και πολύ περισσότερο συνηθισμένη από όσο πιστεύουμε. 

Δεν βιώνουν όλες τη μητρότητα με τον ίδιο τρόπο, το φάσμα των συναισθημάτων είναι αχανές. Η κοινωνία, όμως, αρέσκεται να τοποθετεί το «σωστό» σε ένα κουτάκι που λέει ότι η γυναίκα πρέπει να νιώθει μανούλα με έναν συγκεκριμένο τρόπο, που δεν χωράει κανένα αρνητικό βίωμα και καμία απώθηση. Κάθε διαφοροποίηση από αυτό το πρότυπο κρίνεται εσφαλμένη και προβληματική. 

Η επιλόχεια κατάθλιψη έρχεται να μας διαψεύσει οικτρά ως προς αυτή την εξιδανικευμένη εικόνα, επηρεάζοντας ακόμη και μητέρες που μέχρι πρότινος έβλεπαν με ροδαλά χρώματα την απόκτηση παιδιού. Και όμως, μετά τον τοκετό μπορεί να βρεθούν αντιμέτωπες με ένα σκοτεινό ψυχικό τοπίο. Πέρα από αυτό, όμως, υπάρχουν και ένα σωρό άλλες που δεν εμφανίζουν μεν κατάθλιψη, αλλά ανακαλύπτουν ότι η σχέση τους με τη μητρότητα, με τον εαυτό τους και με την προηγούμενη ζωή τους είναι πολύ διαφορετική από εκείνη που περίμεναν. 

Κάποιος θα πει, γιατί αυτές οι κυρίες το έκαναν το παιδί; Ξέρουμε πολύ καλά ότι η απάντηση δεν είναι μονοδιάστατη. Οι άνθρωποι τεκνοποιούν κάτω από έναν ιστό συνθηκών, προσωπικών και κοινωνικών, και πάλι κάτω από αυτόν τον ιστό καλούνται να διαχειριστούν την επιλογή τους. 

Αρκεί να κοιτάξουμε λίγο πιο προσεκτικά τις κοινωνικές συνθήκες μέσα στις οποίες λαμβάνονται τέτοιες αποφάσεις. Η ηλικία, η σχέση με τον σύντροφο, η οικογένεια, οι προσδοκίες των γονιών, η αντίληψη ότι «ήρθε η ώρα», ο φόβος της μοναξιάς, η αίσθηση ότι όλοι γύρω σου προχωρούν στο επόμενο στάδιο της ζωής τους. Ολα αυτά μπορούν να επηρεάσουν μια απόφαση που παρουσιάζεται συχνά σαν να είναι αποκλειστικά αποτέλεσμα ενός ενστίκτου. 

Και δεν είναι απαραίτητο μια γυναίκα να έχει εξαρχής αρνητική στάση απέναντι στα παιδιά για να μη βιώσει τη μητρότητα όπως την περιγράφουν τα παραμύθια. Μπορεί να αγαπά τα παιδιά, να θέλει να προσφέρει, να αναλαμβάνει τις ευθύνες της και ταυτόχρονα να μην αισθάνεται εκείνη τη συντριπτική συναισθηματική μεταμόρφωση που υποτίθεται ότι συνοδεύει την απόκτηση ενός παιδιού. 

Και αν κάποιος θεωρεί ότι μιλάμε για μεμονωμένες, ακραίες περιπτώσεις, η επιστημονική έρευνα έχει ήδη αρχίσει να ασχολείται συστηματικά με αυτό το πεδίο. Μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα μελέτη που δημοσιεύτηκε το 2024 στο Journal of FamilyPsychology, ασχολήθηκε με την αμφιθυμία της μητρότητας. Οι ερευνήτριες ανέπτυξαν ένα ειδικό ερωτηματολόγιο για τη μελέτη του φαινομένου, το οποίο δοκιμάστηκε σε δείγμα 502 μητέρων στη Βρετανία, με παιδιά ηλικίας από μηδέν έως έντεκα ετών. 

Μητρική αμφιθυμία σημαίνει ότι μια γυναίκα μπορεί να αγαπά το παιδί της και να χαίρεται για την ύπαρξή του, αλλά να ασφυκτιά από τις απαιτήσεις του γονεϊκού ρόλου. Να απολαμβάνει κάποιες στιγμές και να επιθυμεί διακαώς να απομακρυνθεί από άλλες. Να νιώθει τρυφερότητα, αλλά και θυμό, κόπωση, ενοχή ή απογοήτευση. 

Υπάρχει, βέβαια, και μια πιο δύσκολη πλευρά του ζητήματος, την οποία σπάνια συζητάμε χωρίς να σπεύσουμε να καταδικάσουμε εκείνες που την εκφράζουν. Το «μετάνιωσα που έγινα μάνα, και αν μπορούσα να γυρίσω τον χρόνο πίσω, θα επέλεγα διαφορετικά». 

Και εδώ η κοινωνική αντίδραση γίνεται ακόμη πιο έντονη. Μια γυναίκα μπορεί να πει ότι δεν απολαμβάνει τη μητρότητα και να εισπράξει ένα βλέμμα αποδοκιμασίας. Αν, όμως, τολμήσει να πει ότι μετανιώνει που έγινε μητέρα, τότε η συζήτηση περνά σε άλλη πίστα και η γυναίκα αντιμετωπίζεται σαν να έχει διαπράξει ηθικό αδίκημα, τη βλέπουμε σαν τέρας. 

Η μεταμέλεια όμως δεν σημαίνει αυτομάτως ότι δεν υπάρχει αγάπη για το παιδί. Μπορεί να αφορά τη ζωή που χάθηκε, τις επιλογές που δεν έγιναν, την ταυτότητα που άλλαξε και την αίσθηση εγκλωβισμού σε έναν ρόλο που δεν ταίριαζε στην προσωπικότητα της γυναίκας. Θέλετε να μου πείτε ότι δεν τα νιώθουμε οι γυναίκες αυτά; Ας είμαστε επιτέλους ειλικρινείς, πρόκειται για ένα δύσκολο εσωτερικό βίωμα, το οποίο χρειάζεται να μπορεί να ειπωθεί χωρίς τον φόβο της δημόσιας διαπόμπευσης. 

Σε αυτό το φάσμα της διαφορετικότητας, πολύ περισσότερες γυναίκες δυσανασχετούν με τη μητρότητα γιατί βιώνουν τη σκοτεινή πλευρά της καθημερινής εκδοχής της: απώλεια της προσωπικής ελευθερίας, αδιάκοπη ευθύνη, σωματική εξάντληση, διαρκής διαθεσιμότητα, αίσθηση ότι δεν μπορείς να αρρωστήσεις, να ξεκουραστείς ή να αποσυνδεθείς από τον ρόλο σου, δυσκολία να διατηρήσεις την επαγγελματική σου ταυτότητα, ενοχή όταν δεν έχεις διάθεση να είσαι διαθέσιμη… Να πω κι άλλα; Θα μπορούσα, είναι άλλα τόσα και άλλα τόσα που κάνουν το task ζόρικο. 

Δεν χρειάζεται να αγαπάς τη μητρότητα για να είσαι καλή μητέρα. Εδώ βρίσκεται, κατά τη γνώμη μου, ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα στον τρόπο που συζητάμε για το θέμα. Συγχέουμε την αγάπη προς το παιδί με την απόλαυση του γονεϊκού ρόλου. Θεωρούμε ότι αν μια γυναίκα αγαπά πραγματικά το παιδί της, θα πρέπει να αγαπά και κάθε πτυχή της μητρότητας. Να τη γεμίζει η φροντίδα, να τη συγκινεί η καθημερινότητα, να βρίσκει νόημα σε κάθε θυσία και να μην επιθυμεί τίποτα περισσότερο από το να βρίσκεται δίπλα του. 

Μόνο που οι άνθρωποι δεν λειτουργούμε έτσι, είμαστε απείρως πιο πολύπλοκοι από αυτό. Δεν μπορούμε επομένως να απαιτούμε από τις γυναίκες να αισθάνονται κάτι συγκεκριμένο, σαν να υπάρχει ένας συναισθηματικός κανονισμός που πρέπει να ακολουθήσουν για να αναγνωριστούν ως επαρκείς μητέρες. Και η Εριέττα Μαυρουδή δεν χρειάζεται να απολογηθεί επειδή δεν ένιωσε τη μητρότητα με τον τρόπο που έχουμε συνηθίσει να την ακούμε. 

Οσο συνεχίζουμε να παρουσιάζουμε τη μητρότητα ως μια αποκλειστικά φωτεινή διαδρομή, τόσο θα σπρώχνουμε στο περιθώριο τις γυναίκες που δεν αναγνωρίζουν τον εαυτό τους μέσα σε αυτή την αφήγηση. Και όσο τις αναγκάζουμε να σιωπούν, τόσο θα διαιωνίζουμε μια εικόνα που δεν ανταποκρίνεται στην πραγματική ζωή. 

Η αμηχανία της κοινωνίας απέναντι σε αυτή την αλήθεια είναι ταυτόχρονα και η δήλωση της αδυναμίας της να διαχειριστεί τη διαφορετικότητα στους ανθρώπους. Γιατί τελικά δεν μας ενοχλεί τόσο το γεγονός ότι μια γυναίκα δεν ένιωσε τη μητρότητα. Μας ενοχλεί που τόλμησε να το πει ευθαρσώς, χωρίς να ζητήσει συγγνώμη. 

Πηγή: Protagon.gr

Σημείωση ΔΟΡΥΦΟΡΟΥ: Τα άρθρα γνώμης δεν εκφράζουν κατ' ανάγκη τις απόψεις της συντακτικής επιτροπής του ΔΟΡΥΦΟΡΟΥ. Αναδημοσιεύονται συχνά με στόχο την ανάδειξη διαφορετικών απόψεων, κυρίως επί κοινωνικών θεμάτων