Deutsche Bahn: Κατακόρυφη αύξηση των επιβατών χωρίς εισιτήριο

Η μετακίνηση χωρίς έγκυρο εισιτήριο στις τρένα μεγάλων αποστάσεων της Deutsche Bahn (DB) εξελίσσεται σε μείζον ζήτημα για τη γερμανική δικαιοσύνη, με τον αριθμό των περιστατικών και των ποινικών διώξεων να σημειώνει συνεχή άνοδο τα τελευταία χρόνια.

Τα νούμερα της «λαθρεπιβίβασης»

Σύμφωνα με στοιχεία του Ομοσπονδιακού Υπουργείου Δικαιοσύνης, το 2024 εντοπίστηκαν περισσότεροι από 268.000 επιβάτες χωρίς εισιτήριο στα τρένα μεγάλων αποστάσεων. Η αυξητική τάση είναι σαφής, αν αναλογιστεί κανείς ότι το 2022 ο αριθμός αυτός ήταν περίπου 214.000.

Παράλληλα, οι επίσημες καταγγελίες (μηνύσεις) αυξήθηκαν σημαντικά, φτάνοντας τις 18.010 το 2024, έναντι 12.648 το 2022. Στη Γερμανία, η «δόλια παροχή υπηρεσιών» αποτελεί ποινικό αδίκημα που μπορεί να επιφέρει από χρηματική ποινή έως και φυλάκιση ενός έτους.

Έτος	Εντοπισμένοι επιβάτες χωρίς εισιτήριο	Επίσημες μηνύσεις/καταγγελίες
2022	214.000	12.648
2023	246.000	17.125
2024	268.000	18.010

Φτώχεια και «Εναλλακτική Ποινή Φυλάκισης»

Το ζήτημα έχει λάβει έντονες πολιτικές προεκτάσεις. Ο Luke Hoß, εκπρόσωπος του κόμματος Die Linke, υποστηρίζει ότι πολλοί πολίτες αδυνατούν οικονομικά να αγοράσουν εισιτήριο και το κράτος τους «καταδιώκει» με υπερβολικές ποινές.

«Αντί να τιμωρείται η φτώχεια, η κυβέρνηση πρέπει να σταματήσει τη δίωξη πταισμάτων», δήλωσε ο Hoß.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στον «Freiheitsfonds» (Ταμείο Ελευθερίας), μια πρωτοβουλία που βοηθά ανθρώπους που οδηγούνται στη φυλακή επειδή δεν έχουν να πληρώσουν το πρόστιμο για το εισιτήριο (η λεγόμενη «εναλλακτική ποινή φυλάκισης»). Σύμφωνα με στοιχεία, το 87% των ανθρώπων που φυλακίζονται για αυτόν τον λόγο είναι άνεργοι.

Το παράθυρο του νόμου: Η περίπτωση της Λειψίας

Μια ιδιαίτερη νομική υπόθεση προκάλεσε αίσθηση πρόσφατα: ένας επιβάτης στη Λειψία αθωώθηκε παρόλο που ταξίδευε επανειλημμένα χωρίς εισιτήριο.

Το «κόλπο»: Ο επιβάτης κρατούσε μια πινακίδα που έγραφε: «Ταξιδεύω χωρίς έγκυρο εισιτήριο! Η κινητικότητα δεν πρέπει να είναι ζήτημα κοινωνικής τάξης».

Το δικαστήριο έκρινε ότι δεν υπήρξε «δόλια εξαπάτηση», καθώς ο επιβάτης δήλωνε ανοιχτά την πράξη του. Όπως εξήγησε ο εκπρόσωπος του Πρωτοδικείου της Λειψίας, για να στοιχειοθετηθεί το συγκεκριμένο αδίκημα, πρέπει ο δράστης να προσπαθεί να παραπλανήσει ή να κρυφτεί, κάτι που δεν συνέβη στην προκειμένη περίπτωση λόγω της εμφανούς διαμαρτυρίας.

Παρατηρήσεις

• Ποσοστό μηνύσεων: Παρόλο που εντοπίστηκαν 268.000 άτομα το 2024, μόνο για το 6,7% από αυτά σχηματίστηκε δικογραφία. Αυτό συμβαίνει γιατί πολλοί πληρώνουν το επιτόπου πρόστιμο (αυξημένο κόμιστρο) ή καταφέρνουν να προσκομίσουν το εισιτήριο αργότερα.

• Η «Αθώωση» στη Λειψία: Η περίπτωση με το πλακάτ ("Ich fahre ohne Fahrschein") δημιουργεί ένα ενδιαφέρον νομικό προηγούμενο, καθώς αποδεικνύει ότι ο γερμανικός νόμος περί «δόλιας παροχής» απαιτεί το στοιχείο της απόκρυψης (να προσπαθείς δηλαδή να κρυφτείς από τον ελεγκτή).

• Κοινωνικό ζήτημα: Το γεγονός ότι το 87% των φυλακισμένων για αυτόν τον λόγο είναι άνεργοι, ενισχύει την πίεση προς την κυβέρνηση για αποποινικοποίηση του αδικήματος και μετατροπή του σε απλό διοικητικό πρόστιμο.

Τι είναι και πώς λειτουργεί το Freiheitsfonds;

• Η Βασική Ιδέα: Στη Γερμανία, όπως αναφέρθηκε στο άρθρο, η μετακίνηση χωρίς εισιτήριο είναι ποινικό αδίκημα. Αν κάποιος εντοπιστεί και δεν μπορεί να πληρώσει το πρόστιμο, αυτό μετατρέπεται σε «εναλλακτική ποινή φυλάκισης» Το Freiheitsfonds είναι ένα ταμείο που συγκεντρώνει δωρεές από πολίτες για να εξαγοράζει την ελευθερία αυτών των ανθρώπων, πληρώνοντας τα πρόστιμά τους.

• Ο Στόχος: Ο κύριος στόχος του ταμείου δεν είναι απλώς η παροχή οικονομικής βοήθειας, αλλά η ανάδειξη και η καταπολέμηση της ποινικοποίησης της φτώχειας. Το ταμείο υποστηρίζει ότι η συντριπτική πλειοψηφία όσων φυλακίζονται για αυτόν τον λόγο είναι άνεργοι, άστεγοι ή άτομα με ψυχικά προβλήματα, τα οποία αδυνατούν να πληρώσουν τα πρόστιμα.

• Η Δράση του: Το Freiheitsfonds διοργανώνει τακτικά δράσεις κατά τις οποίες συγκεντρώνει χρήματα και πληρώνει τα πρόστιμα για ομάδες ανθρώπων, με στόχο να απελευθερώσει όσο το δυνατόν περισσότερους από τις γερμανικές φυλακές. Μέχρι σήμερα, έχει καταφέρει να απελευθερώσει εκατοντάδες άτομα, γλιτώνοντας το γερμανικό κράτος από το σημαντικό κόστος της φυλάκισής τους.