Μεγάλη Παρασκευή: Η κορύφωση του Θείου Δράματος και τα Έθιμα της κατάνυξης

Η Μεγάλη Παρασκευή είναι η ημέρα της απόλυτης περισυλλογής και του πένθους για τον Χριστιανισμό. Είναι η ημέρα που η Εκκλησία αναμιμνήσκεται τα Πάθη του Κυρίου: τη δίκη, την πορεία προς τον Γολγοθά, τη Σταύρωση και, τελικά, την Ταφή Του.

Η τελετή της Αποκαθήλωσης και ο Επιτάφιος

Το μεσημέρι της Μεγάλης Παρασκευής τελείται στις εκκλησίες η Αποκαθήλωση, η αναπαράσταση δηλαδή της καθόδου του σώματος του Ιησού από τον Σταυρό. Το σώμα τοποθετείται στον Επιτάφιο, το ξυλόγλυπτο κούβουκλιο που από νωρίς το πρωί γυναίκες και παιδιά έχουν στολίσει με ανοιξιάτικα λουλούδια.

Οι καμπάνες χτυπούν πένθιμα όλη την ημέρα, ενώ το βράδυ ακολουθεί η Περιφορά του Επιταφίου, με τους πιστούς να ακολουθούν την πομπή κρατώντας αναμμένα κεριά, ψάλλοντας τα Εγκώμια σε μια ατμόσφαιρα βαθιάς συγκίνησης.

Ιδιαίτερα έθιμα ανά την Ελλάδα

Η ελληνική παράδοση έχει προσδώσει στην ημέρα αυτή μοναδικά χρώματα και συμβολισμούς, ανάλογα με τον τόπο:

• Στη θάλασσα: Στην Ύδρα (στο Καμίνι) και στην Τήνο (στον Άγιο Νικόλαο), ο Επιτάφιος μπαίνει κυριολεκτικά μέσα στη θάλασσα, αγιάζοντας τα νερά και τιμώντας τους ναυτικούς.

• Οι φωτιές του Ιούδα: Σε πολλές περιοχές, όπως στη Νέα Πέραμο Καβάλας και στη Θράκη, καίγεται το ομοίωμα του Ιούδα την ώρα της περιφοράς, συμβολίζοντας την κάθαρση.

• Κατανυκτική ατμόσφαιρα: Στη Σαντορίνη, το χωριό Πύργος φωτίζεται από χιλιάδες τενεκεδάκια με φλόγες, δημιουργώντας ένα απόκοσμο σκηνικό. Στη Ναύπακτο, το λιμάνι γεμίζει φωτιές και πυροτεχνήματα.

• Αναπαραστάσεις: Στην Πάρο, κατά την περιφορά γίνονται στάσεις όπου παιδιά αναπαριστούν ζωντανά σκηνές από τα Πάθη, ενώ στο Δρυόβουνο Κοζάνης η Αποκαθήλωση γίνεται σε έναν λόφο που προσομοιάζει τον Γολγοθά.

• Ιδιαίτερες παραδόσεις: Στην Κρήτη πίνουν το ζουμί από βραστά σαλιγκάρια (που μοιάζει με χολή), ενώ στην Άμφισσα συνηθίζονται τα «Δάκρυα της Παναγιάς» (τσίπουρο και νηστίσιμοι μεζέδες στα καφενεία).

Η ημέρα του Πένθους

Η παράδοση επιβάλλει αυστηρή νηστεία (συχνά και χωρίς λάδι), ενώ πολλοί πίνουν λίγο ξύδι εις ανάμνηση της θυσίας του Χριστού. Είναι ημέρα αποχής από κάθε εργασία, κατά την οποία οι πιστοί επισκέπτονται τους τάφους αγαπημένων προσώπων, προσδοκώντας την κοινή Ανάσταση.

Το Μεγάλο Σάββατο που ακολουθεί, η θλίψη θα δώσει τη θέση της στην ελπίδα της Αναστάσεως.