Γερμανία και Τουρκία: 65 χρόνια από τη συμφωνία εργατών

65 χρόνια από τη Συμφωνία Προσελκύσης Εργαζομένων: 2,6 εκατομμύρια άνθρωποι με τουρκικό υπόβαθρο ζουν στη Γερμανία

Βισμπάντεν — Με αφορμή τη συμπλήρωση 65 ετών από τη διμερή συμφωνία προσελκύσης εργατικού δυναμικού μεταξύ Γερμανίας και Τουρκίας (30 Οκτωβρίου 1961), η Ομοσπονδιακή Στατιστική Υπηρεσία της Γερμανίας (Destatis) δημοσιοποίησε τα πρώτα στοιχεία της απογραφής (Mikrozensus) για το 2025, αποτυπώνοντας την εξέλιξη και την αποτύπωση της τουρκικής μετανάστευσης στη χώρα.

Φωτο: ΤΝ

Σύμφωνα με τα στοιχεία, το 2025 ζούσαν στη Γερμανία περίπου 2,6 εκατομμύρια άνθρωποι με τουρκικό ιστορικό μετανάστευσης (αντιπροσωπεύοντας το 3,2% του συνολικού πληθυσμού). Από αυτούς, το 56% (1,5 εκατομμύριο) γεννήθηκαν στην Τουρκία και μετανάστευσαν οι ίδιοι, ενώ το 44% (1,2 εκατομμύριο) γεννήθηκαν στη Γερμανία.

Η κληρονομιά των πρώτων «Gastarbeiter»

Ανάμεσα σε όσους μετανάστευσαν οι ίδιοι, υπολογίζεται ότι ζουν ακόμη στη Γερμανία περίπου 125.000 πρώην φιλοξενούμενοι εργάτες («Gastarbeiter») που έφτασαν στη χώρα κατά την περίοδο από το 1961 έως το πάγωμα της προσελκύσης το 1973. Η μέση ηλικία των επιζώντων εργατών της πρώτης αυτής γενιάς ανέρχεται σήμερα στα 78 έτη.

Συνολικά, οι γεννημένοι στην Τουρκία που ζουν στη Γερμανία διαμένουν στη χώρα κατά μέσο όρο 32,4 χρόνια, ενώ η μέση ηλικία κατά την είσοδό τους στη χώρα ήταν τα 19,6 έτη.

• 1961–1973: Το 15% (216.000) έφτασε κατά την περίοδο της αρχικής συμφωνίας.

• 1974–1989: Το ένα τρίτο (33% ή 484.000) έφτασε τις δεκαετίες του '70 και '80, κυρίως λόγω επανένωσης οικογενειών αλλά και πολιτικού ασύλου.

• 2014–2025: Το 21% (307.000) μετανάστευσε πρόσφατα, από το 2014 κι έπειτα.

Κύριοι λόγοι μετανάστευσης και αγορά εργασίας

Η οικογενειακή επανένωση αποτελεί τον συχνότερο λόγο μετακίνησης. Συγκεκριμένα, τα βασικά κίνητρα μετανάστευσης για όσους γεννήθηκαν στην Τουρκία διαμορφώνονται ως εξής:

Κίνητρο μετανάστευσης	Ποσοστό (%)	Αριθμός ατόμων
Οικογενειακοί λόγοι	64%	944.000
Εργασία	15%	218.000
Άσυλο / Διεθνής προστασία	10%	146.000
Εκπαίδευση	4%	55.000
Άλλοι λόγοι	8%	110.000

Ανεξάρτητα από το αρχικό κίνητρο, το 61% των μεταναστών από την Τουρκία ηλικίας 15 έως 64 ετών είναι ενεργά εργαζόμενοι (έναντι 77% που είναι το συνολικό ποσοστό απασχόλησης στη Γερμανία για τις ίδιες ηλικίες).

Τα άτομα με τουρκικό υπόβαθρο αντιπροσωπεύουν το 3,5% του συνολικού εργατικού δυναμικού (1,4 εκατομμύρια εργαζόμενοι) και εμφανίζουν υψηλή συγκέντρωση σε τομείς όπως:

• Καθαρισμός και συντήρηση (9,8%)

• Βιομηχανία κλωστοϋφαντουργίας και δέρματος (6,7%)

• Παραγωγή, επεξεργασία μετάλλου και μεταλλικές κατασκευές (6,6%)

Αντίθετα, υποεκπροσωπούνται σε τομείς όπως η νομική/διοίκηση, το μάρκετινγκ και η εκπαίδευση (από 1,8%).

Υπηκοότητα, δημογραφικά και γεωγραφική κατανομή

• Υπηκοότητα: Το 48% των ατόμων με τουρκικό ιστορικό μετανάστευσης κατέχει τη γερμανική υπηκοότητα. Το ποσοστό αυτό ανέρχεται στο 74% για όσους γεννήθηκαν στη Γερμανία, ενώ περιορίζεται στο 28% για όσους γεννήθηκαν στην Τουρκία.

• Φύλο και ηλικία: Το 51% είναι άνδρες (1,36 εκατ.) και το 49% γυναίκες (1,28 εκατ.), με μέση ηλικία τα 42 έτη.

• Γεωγραφία: Το 73% διαμένει σε τέσσερα κρατίδια:

  1. Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία (32%)

  2. Βάδη-Βυρτεμβέργη (18%)

  3. Βαυαρία (12%)

  4. Εσση (10%)

Σε αναλογία πληθυσμού, τα υψηλότερα ποσοστά κατοίκων με τουρκική καταγωγή καταγράφονται στη Βρέμη (6,6%), στο Βερολίνο (5,0%) και στη Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία (4,8%).

Ιστορικό πλαίσιο

Η συμφωνία της 30ής Οκτωβρίου 1961 με την Τουρκία ακολούθησε τις αντίστοιχες συμφωνίες της Δυτικής Γερμανίας με την Ιταλία (1955), την Ισπανία και την Ελλάδα (1960). Το πρόγραμμα ολοκληρώθηκε απότομα στις 23 Νοεμβρίου 1973 λόγω της πετρελαϊκής κρίσης. Συνολικά, το 2025 ζούσαν στη Γερμανία 455.000 πρώην εργάτες («Gastarbeiter» στη Δυτική Γερμανία και «Vertragsarbeiter» στην πρώην Ανατολική Γερμανία) από όλες τις χώρες προέλευσης.