Πίσω από τη Ροζ Κοροδέλα

Οκτώβριος πίσω από τη ροζ κορδέλα : Όσα πρέπει να γνωρίζουμε για την πρόληψη, την έγκαιρη διάγνωση και τη μάχη απέναντι στον καρκίνο του μαστού

Dr. Svjetlana Mohrmann

Dr. Svjetlana Mohrmann: «Η διάγνωση δεν είναι το τέλος της ιστορίας της ζωής σας. Μην αφήσετε τη λέξη “καρκίνος” να σας καθορίσει» - 

Της Μιμίκας Τόσιου 

Tη συζήτηση με την ιατρό στα γερμανικά μπορείτε να την διαβάσετε ΕΔΩ

Ο Οκτώβριος βάφεται κάθε χρόνο ροζ. Η ροζ κορδέλα γίνεται το παγκόσμιο σύμβολο της ενημέρωσης και της ευαισθητοποίησης για τον καρκίνο του μαστού, μιας νόσου που εξακολουθεί να γεννά φόβο, αλλά που η σύγχρονη ιατρική αντιμετωπίζει σήμερα με όπλα πολύ περισσότερα και πολύ πιο στοχευμένα από ό,τι στο παρελθόν.

Πίσω, όμως, από τις καμπάνιες, τα σύμβολα και τους αριθμούς βρίσκεται πάντα μια γυναίκα. Μια γυναίκα που μπορεί να αναβάλλει την προληπτική της εξέταση επειδή δεν προλαβαίνει. Που μπορεί να ψηλαφήσει κάτι διαφορετικό και να φοβηθεί να πάει στον γιατρό. Μια νέα γυναίκα που πιστεύει ότι είναι «πολύ μικρή» για να την αφορά ο καρκίνος του μαστού. Μια γυναίκα που θέλει ακόμη να γίνει μητέρα. Ή μια γυναίκα που μόλις άκουσε τη λέξη «καρκίνος» και αισθάνεται ότι ολόκληρη η ζωή της άλλαξε μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα.

Με αφορμή τον Οκτώβριο, μήνα ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης για τον καρκίνο του μαστού, η Μιμίκα Τόσιου συνομίλησε με τη Dr. med. Svjetlana Mohrmann, επιμελήτρια της Κλινικής Γυναικολογίας και Μαιευτικής και συντονίστρια του Κέντρου Μαστού του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου του Ντίσελντορφ της Γερμανίας.

Μια συζήτηση για όσα μπορεί να κάνει η πρόληψη πριν από τη διάγνωση, για τη σημασία της έγκαιρης ανίχνευσης, για τις γυναίκες που νοσούν σε νεότερη ηλικία και τον ρόλο της γενετικής, για τις θεραπείες που έχουν αλλάξει δραματικά τις τελευταίες δεκαετίες, αλλά και για ένα θέμα που μέχρι πριν από χρόνια έμοιαζε ακόμη δυσκολότερο: τον καρκίνο του μαστού κατά την εγκυμοσύνη και τη δυνατότητα διατήρησης της γονιμότητας.

Και μέσα από όλες τις απαντήσεις της, ένα μήνυμα επανέρχεται σταθερά: η γυναίκα δεν πρέπει να χάνεται πίσω από τη διάγνωση.

Ο Οκτώβριος βρίσκεται παγκοσμίως στο επίκεντρο της ενημέρωσης και της ευαισθητοποίησης για τον καρκίνο του μαστού. Πέρα όμως από τη ροζ κορδέλα και τις πολυάριθμες καμπάνιες, ποιο είναι το σημαντικότερο μήνυμα που πρέπει να ακούσει σήμερα κάθε γυναίκα;

Πιστεύω ότι το σημαντικότερο μήνυμα είναι πως η φροντίδα για την υγεία του μαστού μας δεν πρέπει να είναι κάτι που σκεφτόμαστε μόνο τον Οκτώβριο.Ο Οκτώβριος είναι σημαντικός, γιατί μας δίνει τη δυνατότητα να φέρουμε το θέμα περισσότερο στο επίκεντρο, να υπενθυμίσουμε στις γυναίκες τις προληπτικές εξετάσεις και να μειώσουμε τον φόβο που εξακολουθεί να συνδέεται έντονα με τη λέξη «καρκίνος». Η συνειδητή φροντίδα του σώματος και της υγείας μας, όμως, θα πρέπει να αποτελεί μέρος της καθημερινότητάς μας.

Όταν λέω ότι η μάχη κατά του καρκίνου του μαστού πρέπει να ξεκινά από την καθημερινότητα, δεν εννοώ ότι οι γυναίκες πρέπει κάθε μέρα να σκέφτονται το ενδεχόμενο μιας ασθένειας ή να ζουν με τον φόβο της. Το ακριβώς αντίθετο. Θέλω να τονίσω τη σημασία της συνειδητής σχέσης με το σώμα μας: μια γυναίκα να γνωρίζει το σώμα της, να ξέρει πώς είναι και πώς αισθάνεται φυσιολογικά το στήθος της και να μπορεί να αντιληφθεί τυχόν αλλαγές.

Μιμίκα Τόσιου

Οι γυναίκες σήμερα έχουν πάρα πολλούς ρόλους. Είναι μητέρες, σύζυγοι, σύντροφοι, κόρες και εργαζόμενες. Συχνά φροντίζουν τα παιδιά τους, τους γονείς τους και ολόκληρη την οικογένεια. Μέσα σε αυτή την καθημερινότητα είναι πολύ εύκολο να βάλουν τις δικές τους ανάγκες στην τελευταία θέση. Γι’ αυτό θέλω να μεταφέρω πολύ συνειδητά αυτό το μήνυμα: «Το να φροντίζουμε το σώμα μας δεν είναι εγωισμός. Είναι ευθύνη».

Στην καθημερινή μου κλινική πράξη συναντώ πολύ συχνά μια ενδιαφέρουσα κατάσταση: μια γυναίκα, για μήνες ή ακόμη και για χρόνια, δεν έχει σχεδόν καθόλου χρόνο να ασχοληθεί με τον εαυτό της. Και ξαφνικά, κατά τη διάρκεια των διακοπών, των εορτών ή μιας άλλης περιόδου κατά την οποία η ζωή γίνεται λίγο πιο ήρεμη και βρίσκει επιτέλους χρόνο για τον εαυτό της, παρατηρεί κάποια αλλαγή στο στήθος της. Ψηλαφεί κάτι που προηγουμένως δεν είχε προσέξει ή συνειδητοποιεί μια αλλαγή που ενδεχομένως υπήρχε ήδη εδώ και αρκετό καιρό.

Μια γυναίκα δεν χρειάζεται να είναι γιατρός για να γνωρίζει το σώμα της. Ούτε χρειάζεται να μπορεί να κάνει διάγνωση. Αρκεί να αντιληφθεί ότι κάτι είναι διαφορετικό από ό,τι συνήθως και γι’ αυτό να απευθυνθεί σε γιατρό.

Φυσικά, η αυτοπαρατήρηση δεν αντικαθιστά την ιατρική εξέταση ούτε τα συνιστώμενα προγράμματα έγκαιρης διάγνωσης. Εάν μια γυναίκα παρατηρήσει ένα νέο ογκίδιο, αλλαγή στο μέγεθος ή στο σχήμα του μαστού, εισολκή του δέρματος ή της θηλής, ασυνήθιστη έκκριση από τη θηλή, αλλαγές στο δέρμα ή οποιαδήποτε άλλη αλλαγή που δεν είναι φυσιολογική για εκείνη, θα πρέπει να ζητήσει ιατρική συμβουλή.Δεν πρέπει να περιμένουμε μέχρι μια αλλαγή να αρχίσει να πονά. Ο καρκίνος του μαστού, ιδιαίτερα στα αρχικά του στάδια, συχνά δεν προκαλεί πόνο.

Γι’ αυτό θα ήθελα η ροζ κορδέλα να μην αποτελεί απλώς το σύμβολο ενός μήνα τον χρόνο. Θα πρέπει να μας υπενθυμίζει μια μόνιμη και συνειδητή φροντίδα του εαυτού μας: «Γνωρίστε το σώμα σας, αφιερώστε χρόνο στον εαυτό σας και μην αναβάλλετε μια εξέταση όταν παρατηρείτε κάποια αλλαγή».

Ακούμε συχνά ότι η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να σώσει ζωές. Τι σημαίνει αυτό στην πράξη; Τι πρέπει να γνωρίζουν οι γυναίκες για την πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του μαστού και ποιες αλλαγές στο σώμα τους δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να αγνοήσουν;

Η έγκαιρη διάγνωση αποτελεί έναν από τους καθοριστικούς παράγοντες για την επιτυχή αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού. Όσο νωρίτερα εντοπιστεί η νόσος, τόσο μεγαλύτερες είναι κατά κανόνα οι δυνατότητες επιτυχούς θεραπείας και τόσο λιγότερο εκτεταμένη μπορεί να χρειαστεί να είναι η θεραπεία.

Στη Γερμανία υπάρχει οργανωμένο πρόγραμμα μαστογραφικού ελέγχου για την έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του μαστού. Η καθιέρωση τέτοιων προγραμμάτων βασίζεται, μεταξύ άλλων, στη μακρόχρονη εμπειρία άλλων ευρωπαϊκών χωρών, όπως η Ολλανδία και οι σκανδιναβικές χώρες.

Τα ηλικιακά όρια του προγράμματος έχουν προσαρμοστεί και διευρυνθεί με την πάροδο των ετών. Ενώ αρχικά το πρόγραμμα αφορούσε γυναίκες ηλικίας 50 έως 69 ετών, πλέον η δυνατότητα συμμετοχής έχει επεκταθεί έως το 75ο έτος της ηλικίας. Αναμένεται επίσης περαιτέρω διεύρυνση προς τις μικρότερες ηλικίες.

Όταν ο καρκίνος του μαστού διαγνωστεί σε πρώιμο στάδιο, έχουμε συχνά πολύ καλές θεραπευτικές δυνατότητες και, σε πολλές περιπτώσεις, πολύ καλές πιθανότητες πλήρους ίασης. Αυτός ακριβώς είναι ο στόχος μας: δεν θέλουμε να περιμένουμε μέχρι η νόσος να εξελιχθεί και η θεραπεία να γίνει δυσκολότερη. Θέλουμε να την εντοπίσουμε όσο το δυνατόν νωρίτερα και να μπορέσουμε να δράσουμε εγκαίρως.

Δυστυχώς, στην επαγγελματική μου καθημερινότητα συναντώ επανειλημμένα γυναίκες που για χρόνια δεν έχουν πραγματοποιήσει καμία προληπτική εξέταση. Κάποιες δεν είχαν κανένα σύμπτωμα και θεωρούσαν ότι δεν υπήρχε λόγος να επισκεφθούν γιατρό. Άλλες φοβούνταν μήπως κατά την εξέταση εντοπιστεί κάτι. Και άλλες απλώς δεν κατάφεραν να βρουν τον χρόνο.

Όμως αυτός ακριβώς είναι ο σκοπός της πρόληψης: να εντοπίσουμε μια νόσο ή μια αλλαγή, όσο είναι δυνατόν, πριν προκαλέσει σοβαρά συμπτώματα.

Είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι κάθε αλλαγή δεν σημαίνει αυτομάτως καρκίνο του μαστού. Πολλές αλλαγές στον μαστό είναι καλοήθεις. Το πρόβλημα δημιουργείται όταν μια γυναίκα αποφασίζει μόνη της ότι μια αλλαγή πρέπει να είναι ακίνδυνη και γι’ αυτό δεν επισκέπτεται γιατρό για μήνες.Γι’ αυτό το μήνυμά μου είναι πολύ απλό: «Εάν παρατηρήσετε κάτι καινούργιο ή ασυνήθιστο, μην κάνετε μόνες σας διάγνωση – ζητήστε να το αξιολογήσει γιατρός. Η πρόληψη δεν είναι έκφραση φόβου. Είναι έκφραση ευθύνης απέναντι στην ίδια μας την υγεία».

Ο καρκίνος του μαστού συνδέεται συχνά κυρίως με γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας. Ταυτόχρονα, ο καρκίνος του μαστού στις νεότερες γυναίκες βρίσκεται όλο και περισσότερο στο επίκεντρο. Τι δείχνουν τα επιστημονικά δεδομένα και τι παρατηρείτε εσείς στην κλινική σας πράξη;

Ο καρκίνος του μαστού εξακολουθεί να είναι μια νόσος που αφορά κυρίως γυναίκες άνω των 50 ετών. Στη Γερμανία, σε αυτή την ηλικιακή ομάδα περίπου μία στις πέντε γυναίκες νοσεί από καρκίνο του μαστού. Αν εξετάσουμε συνολικά τον γυναικείο πληθυσμό – από τις νεαρές ενήλικες έως τις γυναίκες μεγάλης ηλικίας – ο κίνδυνος εμφάνισης καρκίνου του μαστού κατά τη διάρκεια της ζωής παραμένει επίσης σημαντικός.

Ωστόσο, είναι πολύ σημαντικό να πούμε ότι ο καρκίνος του μαστού σε καμία περίπτωση δεν αποτελεί αποκλειστικά νόσο των μεγαλύτερων σε ηλικία γυναικών. Μπορεί να εμφανιστεί και σε πολύ νέες γυναίκες.

Γι’ αυτό πρέπει να είμαστε προσεκτικοί όταν μια γυναίκα λέει: «Είμαι πολύ νέα για να έχω καρκίνο του μαστού». Αυτή η σκέψη μπορεί να γίνει επικίνδυνη εάν, εξαιτίας της, μια γυναίκα αγνοήσει μια αλλαγή που έχει παρατηρήσει στο στήθος της.

Μια μεγάλη πρόοδος έχει επιτευχθεί χάρη στην ολοένα και καλύτερη κατανόηση των γενετικών παραγόντων κινδύνου. Από τα τέλη του 20ού αιώνα έχουν εντοπιστεί γονίδια που παίζουν σημαντικό ρόλο στον αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του μαστού. Τα πιο γνωστά είναι τα γονίδια BRCA1 και BRCA2.

Μέσω γενετικών εξετάσεων μπορούμε σήμερα να εντοπίσουμε γυναίκες που φέρουν συγκεκριμένες γενετικές μεταβολές οι οποίες συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο. Έτσι δεν αντιμετωπίζουμε μόνο μια νόσο όταν αυτή έχει ήδη εμφανιστεί, αλλά σε ορισμένες γυναίκες μπορούμε να παρέμβουμε νωρίτερα, λαμβάνοντας μέτρα για τη μείωση του κινδύνου και την έγκαιρη διάγνωση.

Για τις γυναίκες με κληρονομικά αυξημένο κίνδυνο υπάρχουν ειδικά προγράμματα εντατικότερης παρακολούθησης. Σε ορισμένες περιπτώσεις συζητούνται και προληπτικές χειρουργικές επεμβάσεις. Τέτοιες αποφάσεις απαιτούν γενετική συμβουλευτική, εξατομικευμένη εκτίμηση κινδύνου και παρακολούθηση σε εξειδικευμένο κέντρο.

Δυστυχώς, ακόμη δεν γνωρίζουμε όλες τις αιτίες που οδηγούν στην εμφάνιση καρκίνου του μαστού. Υπάρχουν όμως παράγοντες τους οποίους μπορούμε να επηρεάσουμε. Το κάπνισμα, η κατανάλωση αλκοόλ και το υπερβολικό σωματικό βάρος συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο για διάφορες μορφές καρκίνου, μεταξύ αυτών και για τον καρκίνο του μαστού.

Για μένα προσωπικά είναι πολύ ευχάριστο να βλέπω ασθενείς να ανταποκρίνονται σε τέτοιες συστάσεις. Κάποιες σταματούν το κάπνισμα, άλλες μειώνουν την κατανάλωση αλκοόλ ή το αποφεύγουν εντελώς, ενώ άλλες προσπαθούν να βελτιώσουν το σωματικό τους βάρος και να αυξήσουν τη σωματική τους δραστηριότητα.

Μπορεί να ακούγεται απλό, όμως η αλλαγή των συνηθειών ζωής δεν είναι καθόλου εύκολη. Γι’ αυτό πρέπει να υποστηρίζουμε τέτοιες αλλαγές και να μην τις θεωρούμε αυτονόητες.

Ας περάσουμε στη στιγμή της διάγνωσης. Για πολλές γυναίκες η λέξη «καρκίνος» εξακολουθεί να ακούγεται σαν μια καταδικαστική απόφαση. Ποια είναι η πραγματικότητα σήμερα; Πόσο έχουν εξελιχθεί οι θεραπευτικές δυνατότητες και ποιες είναι οι πιθανότητες μιας γυναίκας να επιστρέψει μετά τη θεραπεία στη ζωή που είχε συνηθίσει;

Η διάγνωση του καρκίνου του μαστού είναι πάντα ένα σοκ. Είναι μια στιγμή που μπορεί να αλλάξει ολοκληρωτικά τον τρόπο με τον οποίο μια γυναίκα βλέπει τον εαυτό της, το σώμα της και το μέλλον της.

Πολύ συχνά πρόκειται για μια γυναίκα που μέχρι εκείνη τη στιγμή δεν είχε κανένα ιδιαίτερο σύμπτωμα. Αισθάνεται υγιής, εργάζεται, φροντίζει την οικογένειά της, σχεδιάζει τις διακοπές της, τα παιδιά της ή άλλους στόχους της ζωής της – και ξαφνικά λαμβάνει μια διάγνωση που τη μεταφέρει σε μια εντελώς διαφορετική πραγματικότητα. Δυστυχώς, ακόμη και σήμερα η λέξη «καρκίνος» δημιουργεί αυτόματα σε πολλούς ανθρώπους εικόνες που προέρχονται από το παρελθόν. Ο καρκίνος εξακολουθεί να συνδέεται με μια ανίατη νόσο, με έντονη σωματική κατάπτωση και με τον θάνατο. Η ιατρική, όμως, έχει εξελιχθεί δραματικά τις τελευταίες δεκαετίες.

Σήμερα δεν αντιμετωπίζουμε πλέον τον καρκίνο του μαστού ως μία και μοναδική νόσο. Υπάρχουν διαφορετικοί υποτύποι, διαφορετικά βιολογικά χαρακτηριστικά και, κατά συνέπεια, διαφορετικές θεραπευτικές προσεγγίσεις. Έτσι μπορούμε να προσαρμόσουμε τη θεραπεία πολύ πιο συγκεκριμένα στην κάθε ασθενή.

Έχουν εξελιχθεί, μεταξύ άλλων, η χειρουργική αντιμετώπιση, η ακτινοθεραπεία, η ορμονοθεραπεία, η χημειοθεραπεία, οι στοχευμένες θεραπείες και άλλες συστηματικές θεραπευτικές επιλογές. Κατανοούμε όλο και καλύτερα τη βιολογία των όγκων και μπορούμε ολοένα περισσότερο να επιλέγουμε τη θεραπεία με βάση τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της νόσου κάθε γυναίκας.

Όμως η θεραπεία δεν αφορά μόνο τον όγκο.

«Θεραπεύουμε τη γυναίκα – όχι μόνο την ασθένεια». Γι’ αυτό και η ψυχοογκολογική υποστήριξη έχει μεγάλη σημασία. Η ασθενής χρειάζεται χώρο και χρόνο για συζήτηση, ώστε να κατανοήσει τι της συμβαίνει, να εκφράσει τους φόβους της και να βρει τρόπους να αντιμετωπίσει τη νέα πραγματικότητα.

Πολύ συχνά δεν αρκεί να υποστηριχθεί μόνο η ίδια η ασθενής. Ο καρκίνος του μαστού επηρεάζει ολόκληρη την οικογένεια. Οι σύντροφοι, οι γονείς και τα παιδιά βρίσκονται ξαφνικά αντιμέτωποι με μια κατάσταση την οποία κανείς δεν περίμενε.

Ιδιαίτερα σημαντικός είναι ο τρόπος με τον οποίο μιλάμε στα παιδιά. Ένα παιδί μπορεί να ακούσει ότι η μητέρα του είναι άρρωστη και αμέσως να σκεφτεί το χειρότερο δυνατό σενάριο. Γι’ αυτό χρειάζεται μια εξήγηση προσαρμοσμένη στην ηλικία του: ότι η μητέρα θα υποβληθεί σε θεραπεία, ότι οι γιατροί έχουν ένα θεραπευτικό πλάνο και ότι υπάρχει η δυνατότητα να γίνει ξανά καλά. Και αυτό ακριβώς θέλω να τονίσω: «Η διάγνωση του καρκίνου του μαστού δεν ισοδυναμεί με το τέλος της ζωής».

Ο καρκίνος του μαστού είναι μια σοβαρή ασθένεια και η θεραπεία μπορεί να είναι απαιτητική. Όμως οι σημερινές θεραπευτικές δυνατότητες επιτρέπουν σε πάρα πολλές γυναίκες, μετά τη θεραπεία, να επιστρέψουν σε μια ποιοτική και γεμάτη ζωή.

Ορισμένες γυναίκες λαμβάνουν τη διάγνωση σε μια εντελώς διαφορετική φάση της ζωής τους: επιθυμούν να αποκτήσουν παιδί ή είναι ήδη έγκυες. Ποιες δυνατότητες υπάρχουν σήμερα; Μπορούν η θεραπεία του καρκίνου, η διατήρηση της γονιμότητας και η μητρότητα να συνδυαστούν;

Αυτή η ερώτηση με χαροποιεί ιδιαίτερα, γιατί δείχνει πόσο πολύ έχει εξελιχθεί η ιατρική και πόσα μπορούμε σήμερα να κάνουμε για τις γυναίκες που βρίσκονται αντιμέτωπες με εξαιρετικά σύνθετες αποφάσεις ζωής. Οι γυναίκες σήμερα συχνά σπουδάζουν για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, δημιουργούν σταθερές σχέσεις αργότερα και σχεδιάζουν την απόκτηση του πρώτου τους παιδιού σε μεγαλύτερη ηλικία. Γι’ αυτό συναντάμε ολοένα και συχνότερα γυναίκες οι οποίες, τη στιγμή της διάγνωσης, δεν έχουν ακόμη πραγματοποιήσει την επιθυμία τους να αποκτήσουν παιδιά. Η αποστολή μας δεν είναι μόνο να θεραπεύσουμε τον καρκίνο. «Η αποστολή μας είναι να σκεφτούμε και τη ζωή της γυναίκας μετά τη θεραπεία».Εάν μια γυναίκα επιθυμεί να αποκτήσει παιδιά, το θέμα αυτό θα πρέπει – όποτε είναι δυνατό – να συζητείται πριν από την έναρξη της θεραπείας. Σε συνεργασία με ειδικούς της αναπαραγωγικής ιατρικής υπάρχουν διάφορες δυνατότητες διατήρησης της γονιμότητας πριν από μια θεραπεία.Όταν ο καρκίνος του μαστού διαγνωστεί κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο σύνθετη. Ωστόσο, μια εγκυμοσύνη δεν σημαίνει αυτομάτως ότι η θεραπεία πρέπει να αναβληθεί μέχρι τον τοκετό. Σε ορισμένες περιπτώσεις είναι δυνατό να αντιμετωπιστεί θεραπευτικά η μητέρα ήδη κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και παράλληλα να παρακολουθείται πολύ στενά η ανάπτυξη του παιδιού. Ακόμη και σε πιο επιθετικές μορφές καρκίνου του μαστού, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, μπορεί να πραγματοποιηθεί θεραπεία και ταυτόχρονα να συνεχιστεί η εγκυμοσύνη μέχρι τον τοκετό. Υπάρχουν επίσης περιπτώσεις στις οποίες ορισμένα μέρη της ογκολογικής θεραπείας μπορούν προσωρινά να αναβληθούν ή να προσαρμοστούν, ώστε να συνεχιστεί η εγκυμοσύνη και να γεννηθεί το παιδί. Στη συνέχεια συνεχίζεται η απαραίτητη θεραπεία.

Φυσικά, δεν υπάρχει μία λύση που να είναι κατάλληλη για όλες τις γυναίκες. Κάθε περίπτωση πρέπει να αξιολογείται εξατομικευμένα, ανάλογα με τον τύπο και το στάδιο του καρκίνου του μαστού, τα βιολογικά χαρακτηριστικά του όγκου, τη θεραπεία που απαιτείται, το στάδιο της εγκυμοσύνης και άλλους παράγοντες. Όμως θα ήθελα να μεταφέρω στις γυναίκες το εξής μήνυμα: «Η διάγνωση καρκίνου του μαστού δεν σημαίνει αυτομάτως ότι μια γυναίκα πρέπει να εγκαταλείψει την επιθυμία της να αποκτήσει παιδιά».

Ακριβώς η διεπιστημονική προσέγγιση μας επιτρέπει να συνδυάσουμε, όσο το δυνατόν καλύτερα, την ιατρικά απαραίτητη θεραπεία με τις προσωπικές επιθυμίες μιας γυναίκας για το μέλλον της.

Πίσω από κάθε διάγνωση βρίσκεται τελικά μια γυναίκα – όχι απλώς μια ασθενής. Με βάση όλα όσα έχετε βιώσει ως γιατρός στο πλευρό γυναικών με καρκίνο του μαστού, τι θα θέλατε να πείτε σήμερα τόσο στη γυναίκα που από φόβο αναβάλλει συνεχώς μια εξέταση όσο και στη γυναίκα που μόλις έλαβε τη διάγνωση;

Στη γυναίκα που αναβάλλει συνεχώς μια εξέταση από φόβο θα έλεγα: «Μην αφήσετε τον φόβο να σας εμποδίσει να κάνετε κάτι καλό για τον εαυτό σας». Καταλαβαίνω ότι πολλές γυναίκες φοβούνται μια εξέταση. Φοβούνται αυτό που μπορεί ενδεχομένως να ανακαλύψει ο γιατρός. Μερικές φορές φαίνεται ευκολότερο να μη γνωρίζει κανείς κάτι παρά να έρθει αντιμέτωπος με το ενδεχόμενο μιας ασθένειας. Όμως το να μη γνωρίζουμε τι συμβαίνει μέσα στο σώμα μας δεν αλλάζει την πραγματικότητα.

Εάν υπάρχει κάποια αλλαγή, είναι καλύτερο να διερευνηθεί όσο το δυνατόν νωρίτερα. Εάν είναι καλοήθης, η γυναίκα αποκτά τη βεβαιότητα και μπορεί να ανακουφιστεί. Εάν χρειάζονται περαιτέρω εξετάσεις, η έγκαιρη διερεύνηση μας δίνει τη δυνατότητα να δράσουμε εγκαίρως. Γι’ αυτό θα έλεγα σε κάθε γυναίκα: Αφιερώστε χρόνο στον εαυτό σας. Δεν χρειάζεται να περιμένετε τις επόμενες διακοπές ή μια ελεύθερη εβδομάδα. «Η υγεία σας δεν πρέπει να βρίσκεται πάντα στην τελευταία θέση της προσωπικής σας λίστας».

Και στη γυναίκα που μόλις έχει λάβει τη διάγνωση του καρκίνου του μαστού θα έλεγα κάτι διαφορετικό: «Μην αφήσετε τη λέξη “καρκίνος” να σας καθορίσει». Δεν είστε απλώς μια διάγνωση. Είστε μια γυναίκα με τη δική της ζωή, με οικογένεια, ίσως με παιδιά, με σχέδια, επιθυμίες και μέλλον.

Η διάγνωση θα καθορίσει για ένα διάστημα ένα μεγάλο μέρος της ζωής σας. Θα υπάρξουν εξετάσεις, συζητήσεις, θεραπείες και ημέρες που θα είναι δύσκολες. Ίσως υπάρξουν στιγμές φόβου και αβεβαιότητας. Αλλά αυτή δεν είναι ολόκληρη η ιστορία σας. Σήμερα έχουμε πολύ περισσότερες δυνατότητες από ό,τι στο παρελθόν. Διαθέτουμε γνώση, εμπειρία, διαφορετικές θεραπευτικές επιλογές και ένα ολόκληρο δίκτυο ειδικών που μπορούν να προσφέρουν υποστήριξη.

Ιδιαίτερα σημαντικό για μένα είναι το μήνυμα ότι υπάρχει ζωή και μετά τη θεραπεία.

Οι γυναίκες επιστρέφουν στις οικογένειές τους, στην εργασία τους, στις φιλίες τους και στην καθημερινότητά τους. Τα μαλλιά ξαναφυτρώνουν. Το σώμα αναρρώνει. Ο φόβος, με τον χρόνο, γίνεται μικρότερος. Και η ζωή ξαναβρίσκει τον δικό της ρυθμό.

Γι’ αυτό, κλείνοντας, θα ήθελα να μεταφέρω δύο μηνύματα. Στη γυναίκα που αναβάλλει συνεχώς μια εξέταση: «Μην περιμένετε. Αφιερώστε χρόνο στην υγεία σας».

Και στη γυναίκα που μόλις έλαβε τη διάγνωση: «Μη χάσετε την ελπίδα σας. Ο καρκίνος του μαστού είναι μια σοβαρή ασθένεια, αλλά η διάγνωση δεν είναι το τέλος της ιστορίας της ζωής σας».

Και ίσως αυτό να είναι τελικά το σημαντικότερο μήνυμα που μπορούμε σήμερα να δώσουμε στις γυναίκες: «Φροντίστε το σώμα σας πριν εκείνο σας αναγκάσει να σταματήσετε. Και αν παρ’ όλα αυτά εμφανιστεί μια ασθένεια, μην ξεχνάτε: πίσω από τη διάγνωση εξακολουθεί να υπάρχει ζωή».

Dr. med. Svjetlana Mohrmann

Επιμελήτρια – Κλινικής Γυναικολογίας και Μαιευτικής

Συντονίστρια Κέντρου Μαστού στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο του Ντίσελντορφ