Facebook: Η αποχώρηση δεν σημαίνει και την εξαφάνιση του ψηφιακού ίχνους ή ακόμα και των προγενέστερων στοιχείων

Στην κατάχρηση στοιχείων του Facebook αναφέρεται σε άρθρο του ο Χρήστος Φράγκου στο http://crisismonitor.gr. 

Ο αρθρογράφος αναφέρεται και στο θέμα που κάποιος χρήστης επιλέξει την απχοώρησή του από τα κοινωνικά δίκτυα και επισημαίνει :

"Το τοπίο παραμένει ιδιαίτερα θολό

για τα δικαιώματα του χρήστη που αποχωρεί, καθώς η παγκόσμια παρουσία του Facebook τόσο απευθείας όσο και μέσω πολλών ακόμα εφαρμογών, οι οποίες υποστηρίζουν τη μεταξύ τους διαλειτουργικότητα, διαμορφώνουν έναν ιδιαίτερα ασφυκτικό κλοιό για τον χρήστη που θέλει να φύγει, να ξεχαστεί, να περιορίσει το ίχνος της online παρουσίας του.
Τόσο οι ΗΠΑ όσο και η ΕΕ έχουν κάνει βήματα στην κατεύθυνση της ενίσχυσης της ασφάλειας των χρηστών, τον έλεγχο της διακίνησης προσωπικών δεδομένων και την εισαγωγή εχέγγυων για την προστασία του τελικού χρήστη. Ο στόχος όμως παραμένει θολός, τα νομικά εργαλεία περιορισμένα και η δυνατότητα ουσιαστικού ελέγχου ανύπαρκτη.

Από τη δημιουργία του στην αίθουσα του Πανεπιστημίου Harvard του Mark Zuckerberg το 2004, ο γίγαντας των κοινωνικών μέσων ενημέρωσης έχει επεκτείνει την εμβέλειά του στον ψηφιακό κόσμο. Η παγκόσμια εμβέλειά του καθιστά πλέον σχεδόν αδύνατο για τους ανθρώπους να ξεφύγουν εντελώς από μια online αυτοκρατορία που έχει κάνει το Facebook μία από τις πλουσιότερες – και με τεράστια πολιτική επιρροή- εταιρίες στον κόσμο.

Η κατάργηση της εφαρμογής Facebook από το smartphone- ή ακόμα και η διαγραφή του προφίλ στα κοινωνικά δίκτυα με- μπορεί να δίνει την αίσθηση κάθαρσης για εκείνους που δεν τους αρέσει η ιδέα των προσωπικών τους φωτογραφιών, μηνυμάτων και «likes» να μοιράζονται χωρίς τη γνώση τους, δεν αποτελεί όμως λύση που εξαλείφει το ψηφιακό ίχνος, ενώ παράλληλα περιορίζει τις διαδικτυακές δυνατότητες του χρήστη.

Αυτό συμβαίνει επειδή η παγκόσμια εμβέλεια της εταιρίας δεν εξαρτάται πλέον από το Facebook. Τα τελευταία χρόνια η εταιρία έχει κατασκευάσει (ή αποκτήσει) σταθερές άλλες εφαρμογές για smartphones, όπως το Instagram και το Facebook Messenger, οι οποίες έχουν καταστεί μέρος της de facto ψηφιακής υποδομής της διαδικτυακής ζωής πολλών ανθρώπων.

Η λογική της εταιρείας; Καθώς όλο και περισσότεροι άνθρωποι προστέθηκαν στο Facebook (ένας στους τρεις ανθρώπους που χρησιμοποιεί online την πλατφόρμα), έπρεπε να διαφοροποιηθεί σε άλλες υπηρεσίες ή να χάσει το τρένο της εξέλιξης.

Παρά τον μεγάλο ντόρο και την βουτιά της μετοχής του Facebook που εξανέμισε 50 δισ. από την κεφαλαιοποίησή του Facebook, το εν λόγω σκάνδαλο θεωρείται πολύ δύσκολο να ταρακουνήσει την κοσμοκρατορία του Μαρκ Ζούκερμπέργκ, καθώς η λογική της δημιουργίας σχέσης εξάρτησης μεταξύ των πλατφορμών του κοινωνικού δικτύου αναγκάζει ακόμα και τους δυσαρεστημένους χρήστες να έρχονται σε επαφή μαζί του, έστω και εκουσίως.

Αυτή η στρατηγική έχει αποδώσει. Το Facebook κατέχει πλέον τρεις από τις 10 πιο δημοφιλείς εφαρμογές, σύμφωνα με την comScore. Και αυτές οι άλλες ψηφιακές υπηρεσίες συγκεντρώνουν επίσης τις ψηφιακές πληροφορίες των ανθρώπων για να τροφοδοτήσουν την εξαιρετικά κερδοφόρα διαφημιστική δραστηριότητα της εταιρίας, καθιστώντας δύσκολη – αν όχι αδύνατη – την πλήρη απομάκρυνση από την ψηφιακή αυτοκρατορία του Ζούκερμπεργκ.

Στη μέγγενη αλλά χωρίς… αποτέλεσμα

Ενώ οι ευρωπαϊκές ρυθμιστικές αρχές μπλόκαραν τη συλλογή δεδομένων από το Facebook για τους χρήστες του WhatsApp, που είναι επίσης εταιρία του ομίλου, το κοινωνικό δίκτυο συνέχισε να επεκτείνει την επιρροή του στον ιστό αφού πρόσφατα ανακοίνωσε ότι αγόρασε την TBH -ένα κοινωνικό δίκτυο που χρησιμοποιείται κυρίως από εφήβους.

Η επιρροή όμως είναι πολύ μεγαλύτερη αν συνυπολογιστούν τα κουμπιά Like και Share καθώς και το save on FB που χρησιμοποιούνται από δεκάδες εκατομμύρια ιστοσελίδες παγκοσμίως. Αν και ο στόχος ήταν η διευκόλυνση της κοινή χρήσης του περιεχομένου των sites με τους φίλους μέσω του στο Facebook, το αποτέλεσμα είναι κάθε κίνηση να καταγράφεται και να προστίθεται στο προφίλ του χρήστη, παρέχοντας, ενδεχομένως σε εταιρίες όπως η Cambridge Analytica τη δυνατότητα όχι μόνο να μάθουν αλλά να μανιπουλάρουν τον χρήστη ή ακόμα και ομάδες χρηστών.

Ακτιβιστές και δικαστήρια στην ΕΕ εξέφρασαν ανησυχίες ότι οι συμφωνίες αυτές επιτρέπουν επίσης στο Facebook να συλλέγει αδιάκριτα δεδομένα τόσο για τους χρήστες όσο και για τους μη χρήστες, τις κατηγορίες που η εταιρία αρνείται.

Η εμβέλεια του κοινωνικού δικτύου πέρα ​​από τις δικές του εφαρμογές δεν σταματά εκεί. Δισεκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως βλέπουν τακτικά αυτές τις διαφημίσεις που παράγονται από το Facebook κάθε φορά που επισκέπτονται τον ιστό. Περίπου 15 εκατομμύρια ιστότοποι επιτρέπουν επίσης στους χρήστες να συνδεθούν μέσω των στοιχείων σύνδεσης του Facebook, σύμφωνα με την SimilarTech, μια συμβουλευτική για το ψηφιακό μάρκετινγκ. Αυτό καθιστά την εταιρεία ένα de facto σύστημα αναγνώρισης για μεγάλο μέρος του παγκόσμιου internet, ενισχύοντας ταυτόχρονα τη δυνατότητα συλλογής δεδομένων σχετικά με τις δραστηριότητες των πολιτών στο διαδίκτυο.

Από το 2014, το Facebook δημιούργησε επίσης ένα ιδιαίτερα προσοδοφόρο ψηφιακό διαφημιστικό δίκτυο που επεκτείνει το υφιστάμενο μάρκετινγκ εκστρατείες στην πλατφόρμα για το υπόλοιπο διαδίκτυο. Πολλές από τις διαφημίσεις που προβάλλονται online, για παράδειγμα, προέρχονται από την πλατφόρμα από το Facebook, ακόμα και όταν είστε σε sites έξω από αυτό. 

Η έκταση, οι χρήσεις και η εμπλοκή του στην καθημερινότητα των χρηστών καθιστούν το Facebook, όπως και τη Google, de facto παράγοντες της ζωής των πολιτών, γεγονός που πλέον καλεί για τη ρύθμισή τους και τη διαμόρφωση ορίων που θα ενισχύσουν την προστασία των χρηστών αλλά και της ίδιας της Δημοκρατίας η οποία είναι έρμαιο μπροστά σε εταιρίες μεγαθήρια που όχι μόνο έχουν τη δυνατότητα να κατευθύνουν την κοινή γνώμη, έχουν τα μέσα, τον τρόπο και όπως φαίνεται και συνεπώς πολύ εύκολα μπορούν να αποκτήσουν το κίνητρο για να το πράξουν.

Τη στιγμή που οι εκλεγμένες κυβερνήσεις λογοδοτούν στους πολίτες, στη Δικαιοσύνη και τα δικαστήρια επίσης είναι αναγκασμένα να δημοσιεύουν το σκεπτικό των αποφάσεών τους, το Facebook που αλληλεπιδρά καθοριστικά με τις ζωές δισεκατομμυρίων ανθρώπων διέπεται από ελλιπή ή και καμία νομοθεσία.

Υπ αυτό το πρίσμα οι αρχές είναι πλέον αναγκασμένες όχι μόνο να ρυθμίσουν το Facebook και τα κοινωνικά δίκτυα αλλά να κάνουν πολλά βήματα παραπέρα εξετάζοντας ακόμη και τη διάσπασή τους, τον διαχωρισμό των εταιριών κατοχής και διαχείρισης δεδομένων, των εμπορικών από τις καθημερινές δραστηριότητες και εισάγοντας νέες διαδικασίες ελέγχου και λογοδοσίας για τέτοιου είδους και μεγέθους εταιρίες".