Άρθρο γνώμης: Η υπόθεση Καρυστιανού και οι αναταράξεις του συστήματος

Άρθρο γνώμης του Γιώργου Παπαδόπουλου (πρώην Αντιπρόεδρος της ΟΕΚ και Γεν. Γραμματέας ΣΑΕ). Σήμερα ζει στη Δράμα.

Η Καρυστιανού αναδείχθηκε αρχικά στη δημόσια σφαίρα ως η πενθούσα μητέρα που ξεκίνησε έναν αγώνα δικαίωσης, όχι μόνο για τον άδικο χαμό της κόρης της, αλλά και για όλα τα θύματα μιας ανείπωτης τραγωδίας που συγκλόνισε τη χώρα. Ο αγώνας αυτός απέκτησε γρήγορα ευρύτερη κοινωνική διάσταση, λειτουργώντας ως ένας μοχλός κοινωνικής αποδιαμεσολάβησης, καθώς αγκαλιάστηκε από το σύνολο σχεδόν της κοινωνίας, υπερβαίνοντας τις παραδοσιακές κομματικές γραμμές.

Η λαϊκή απαίτηση για άμεση, σε βάθος και αμερόληπτη διερεύνηση των ευθυνών άσκησε ισχυρή πίεση στο πολιτικό σύστημα. Η κυβέρνηση βρέθηκε στο επίκεντρο της κριτικής, ενώ τμήματα της αντιπολίτευσης επιχείρησαν να κεφαλαιοποιήσουν πολιτικά τη λαϊκή αγανάκτηση. Σε αυτό το πλαίσιο, η απαξίωση δεν περιορίστηκε στην εκτελεστική εξουσία. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, η Βουλή και η Δικαιοσύνη βρέθηκαν στο στόχαστρο μιας γενικευμένης δημοκρατικής αποσύνδεσης (democratic disconnect). Η συσσωρευμένη δυσπιστία απέναντι στους θεσμούς λειτούργησε ως καταλύτης μιας συνολικής κρίσης εμπιστοσύνης.

Σταδιακά έγινε φανερό ότι ο αγώνας αυτός μετακινείτο από το πεδίο της ηθικής διεκδίκησης στο πεδίο της πολιτικής αντιπαράθεσης. Πρόκειται για μια κρίσιμη μετάβαση από τη συγκινησιακή στη θεσμική σφαίρα. Όσο το αίτημα παρέμενε ηθικό, η αποδοχή ήταν καθολική. Με την είσοδο στην πολιτική αρένα, η «ιερότητα» του προσώπου υποχωρεί μπροστά στην αναγκαιότητα του πολιτικού ελέγχου.

Σήμερα, το τοπίο ξεκαθαρίζει με την πρόθεση ίδρυσης ενός κόμματος που αυτοπροσδιορίζεται ως «έξω από ιδεολογίες». Στην πολιτική επιστήμη, αυτή η συγκρητιστική προσέγγιση (syncretic politics) συχνά εργαλειοποιεί την «κοινή λογική» για να καλύψει το κενό εκπροσώπησης. Από το σημείο αυτό και έπειτα, η Καρυστιανού παύει αναπόφευκτα να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως ηθικό σύμβολο και μετατρέπεται σε πολιτικό υποκείμενο, το οποίο θα κριθεί με καθαρά πολιτικά κριτήρια.

Το να πολιτευτεί αποτελεί αδιαμφισβήτητο δημοκρατικό δικαίωμά της. Ωστόσο, η άσκηση αυτού του δικαιώματος δεν συνεπάγεται τη διατήρηση ενός ηθικού πλεονεκτήματος εσαεί. Η πολιτική δεν λειτουργεί με όρους συναισθηματικής ταύτισης, αλλά με βάση προγράμματα και συμμαχίες.

Η ιστορική εμπειρία δείχνει ότι μορφώματα που ισχυρίστηκαν ότι βρίσκονται «πέρα» από τις ιδεολογίες σπανίως υπήρξαν ουδέτερα. Στις περισσότερες περιπτώσεις, η αντισυστημική ρητορική και η απαξίωση των θεσμών αποτέλεσαν προθάλαμο για τη διολίσθηση προς την εθνικιστική Δεξιά ή τον αυταρχισμό. Η μετάβαση αυτή θα επικυρωθεί όταν οι «σοφοί» του νέου φορέα παρουσιάσουν συγκεκριμένες θέσεις. Τότε θα φανεί αν το εγχείρημα εγγράφεται σε ένα δημοκρατικό πλαίσιο ή αν απλώς επενδύει στον λαϊκισμό της οργής.

Η ίδρυση ενός τέτοιου κόμματος θα ανακατέψει το ήδη εύθραυστο πολιτικό σκηνικό. Εκείνοι που τελικά θα υποστούν τις συνέπειες δεν θα είναι τόσο οι παραδοσιακοί πολιτικοί αντίπαλοι, όσο, όσοι αρνήθηκαν να δουν έγκαιρα τη μεταβολή του πένθους σε πολιτικό σχέδιο. Σε αυτή τη νέα φάση, η κριτική δεν είναι απλώς θεμιτή, είναι η μόνη δημοκρατική εγγύηση.