Τι προβλέπει το νομοσχέδιο εκλογικής περιφέρειας Απόδημου Ελληνισμού

Σε δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση έθεσε ο υπουργός Εσωτερικών το  «Ορισμός εκλογικής περιφέρειας Απόδημου Ελληνισμού - Διευκόλυνση άσκησης εκλογικού δικαιώματος εκλογέων εκτός επικράτειας μέσω επιστολικής ψήφου για τις βουλευτικές εκλογές».

Τι προβλέπει:

Προβλέπει μεταξύ άλλων, τη δημιουργία εκλογικής περιφέρειας Απόδημου Ελληνισμού, από την οποία θα εκλέγονται τρεις βουλευτές. 

Κάθε κόμμα που έχει συνδυασμούς στα ¾ της Επικράτειας μπορεί να έχει έως πέντε υποψήφιους βουλευτές, οι οποίοι θα πρέπει να είναι εγγεγραμμένοι στον εκλογικό κατάλογο εκλογέων εξωτερικού. Ο εκλογέας θα μπορεί να επιλέξει έναν υποψήφιο του κόμματος που επιλέγει.

Το ψηφοδέλτιο Επικρατείας επανέρχεται στις 12 από τις 15 έδρες, όπως ακριβώς ίσχυε έως και τις εκλογές του 2019. Ο αριθμός των εδρών δεν μεταβάλλεται σε καμία άλλη εκλογική περιφέρεια.

Η κατανομή των εδρών της εκλογικής περιφέρειας Απόδημου Ελληνισμού πραγματοποιείται σύμφωνα με την κατανομή των εδρών στις λοιπές τριεδρικές εκλογικές περιφέρειες της χώρας (βλέπε παράδειγμα στο τέλος του άρθρου).

Η υποχρέωση ποσόστωσης φύλου δεν αφορά το ψηφοδέλτιο της νέας εκλογικής περιφέρειας.

Παράλληλα προβλέπει την καθιέρωση της επιστολικής ψήφου για τους Έλληνες εκλογείς του εξωτερικού και στις εθνικές εκλογές. Το μέτρο εφαρμόστηκε στις ευρωεκλογές του 2024, στις οποίες συμμετείχαν 36.645 ψηφοφόροι εκτός Ελλάδας.

Ως εκλογείς εκτός επικρατείας θεωρούνται όσοι είναι εγγεγραμμένοι στους ειδικούς καταλόγους επιστολικής ψήφου.

Η υποβολή της αίτησης για εγγραφή στους ειδικούς καταλόγους επιστολικής ψήφου θα είναι δυνατή έως την επόμενη ημέρα από την προκήρυξη των εκλογών, δηλαδή την δημοσίευση του προεδρικού διατάγματος διάλυσης της Βουλής.

Να σημειωθεί ότι για να εφαρμοστούν οι ρυθμίσεις αυτές στις επόμενες βουλευτικές εκλογές χρειάζεται να ψηφιστούν από τα 2/3 της Βουλής, δηλαδή από τουλάχιστον 200 βουλευτές. Αλλιώς η νέα εκλογική περιφέρεια θα εφαρμοστεί στις μεθεπόμενες, ενώ η επιστολική ψήφος δεν θα εφαρμοστεί καθόλου και η ψηφοφορία για όλες τις εκλογές θα γίνεται με φυσική παρουσία στα εκλογικά κέντρα.

Το νομοσχέδιο θα είναι αναρτημένο για σχόλια και προτάσεις στον διαδικτυακό τόπο της Ανοιχτής Διακυβέρνησης (opengov.gr) έως τις 16 Φεβρουαρίου στις 09:00 το πρωί.

Παράδειγμα για τις τριεδρικές περιφέρειες στην Ελλάδα 

Το σύνολο των εγκύρων ψηφοδελτίων της περιφέρειας διαιρείται με τον αριθμό των εδρών (3).

Πρώτη Κατανομή: Κάθε κόμμα παίρνει τόσες έδρες, όσες φορές χωράει το εκλογικό μέτρο στα έγκυρα ψηφοδέλτια που έλαβε.

Υπόλοιπα: Αν περισσέψουν έδρες (δεν έχουν καλυφθεί και οι 3), αυτές κατανέμονται στα κόμματα με τα μεγαλύτερα υπόλοιπα ψηφοδελτίων.

Παράδειγμα με τα αποτελέσματα των ευρωεκλογών στον απόδημο το 2024

• ΝΔ 40,17% 14.455 ψήφοι
• ΣΥΡΙΖΑ 11,14% 4.010 ψήφοι
• ΜέΡΑ25 9,22% 3.318 ψήφοι
• ΚΚΕ 8,74% 3.145 ψήφοι
• ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής 8,72% 3.139 ψήφοι
• Νέα Αριστερά 4,85% 1.745 ψήφοι
• Ελληνική Λύση 2,37% 852 ψήφοι
• Νίκη 2,27% 817 ψήφοι
• Πλεύση Ελευθερίας 2,11% 760 ψήφοι
• Κόσμος 2,03% 729 ψήφοι
• Δημοκράτες 1,54% 555 ψήφοι
• Φωνή Λογικής 1,48% 534 ψήφοι

Για να υπολογίσουμε τις έδρες στην υποθετική τριεδρική περιφέρεια του Απόδημου Ελληνισμού, θα εφαρμόσουμε τα βήματα του ελληνικού εκλογικού νόμου.

Βήμα 1: Ποια κόμματα συμμετέχουν στην κατανομή;

Δικαίωμα έδρας έχουν μόνο τα κόμματα που ξεπέρασαν το 3% στην Επικράτεια. Δηλαδή με βάση τα αποτελέσματα της επικράτειας συμμετέχουν στην κατανομή:

ΝΔ (40,17%), ΣΥΡΙΖΑ (11,14%), ΚΚΕ (8,74%), ΠΑΣΟΚ (8,72%), Ελληνική Λύση (2,37%), Νίκη (2,27%), Πλεύση Ελευθερίας (2,11%), Φωνή Λογικής (1,48%).

Βήμα 2: Υπολογισμός Εκλογικού Μέτρου

Αθροίζουμε τις ψήφους των κομμάτων που μπαίνουν στη Βουλή (από τα αποτελέσματα του Απόδημου): 14.455 (ΝΔ) + 4.010 (ΣΥΡΙΖΑ) + 3.145 (ΚΚΕ) + 3.139 (ΠΑΣΟΚ) + 852 (Ελ. Λύση) + 817 (Νίκη) + 760 (Πλεύση) + 534 (Φωνή Λογικής) = 27.712 έγκυρα.

Εκλογικό Μέτρο: 27.712 / 3 = 9.237.

Βήμα 3. Α' Κατανομή (Έδρες βάσει Μέτρου)

• ΝΔ: 14.455 / 9.237 = 1 έδρα (Υπόλοιπο: 5.218)
• ΣΥΡΙΖΑ: 4.010 / 9.237 = 0 έδρες (Υπόλοιπο: 4.010)
• ΚΚΕ: 3.145 / 9.237 = 0 έδρες (Υπόλοιπο: 3.145)
• ΠΑΣΟΚ: 3.139 / 9.237 = 0 έδρες (Υπόλοιπο: 3.139)

Τα υπόλοιπα κόμματα έχουν πολύ μικρότερα υπόλοιπα (κάτω από 900 ψήφους).

Αποτέλεσμα: Δίνεται 1 έδρα στη ΝΔ. Μένουν 2 αδιάθετες.

Βήμα 4. Β' Κατανομή (Αδιάθετες έδρες)

Οι 2 έδρες θα πάνε στα κόμματα με τα μεγαλύτερα υπόλοιπα στην περιφέρεια, αλλά με την προϋπόθεση να μην έχουν ήδη καλύψει τον αριθμό εδρών που δικαιούνται πανελλαδικά.

• ΝΔ: 5.218 (Μεγαλύτερο υπόλοιπο)
• ΣΥΡΙΖΑ: 4.010 (Δεύτερο μεγαλύτερο)
• ΚΚΕ: 3.145 (Τρίτο μεγαλύτερο)

Τελικό συμπέρασμα:

Με τα δεδομένα των ευρωεκλογών το πιθανότερο αποτέλεσμα θα ήταν:

• ΝΔ: 2 έδρες (λόγω του πολύ υψηλού ποσοστού της στον Απόδημο και του μεγαλύτερου υπολοίπου).
• ΣΥΡΙΖΑ: 1 έδρα (λόγω του δεύτερου μεγαλύτερου υπολοίπου).

Το ΜέΡΑ25, που "χτυπούσε" έδρα λόγω του 9,22% στον Απόδημο, τώρα μηδενίζεται, επειδή έμεινε εκτός Βουλής στην Επικράτεια. Οι ψήφοι του στον Απόδημο (3.318 ψήφοι) θεωρούνται πλέον "χαμένες" για την κατανομή και βοηθούν έμμεσα τα μεγαλύτερα κόμματα να πάρουν τις έδρες πιο εύκολα.

Επίσης, η είσοδος μικρότερων κομμάτων (Φωνή Λογικής, Νίκη κ.λπ.) χαμηλώνει το εκλογικό μέτρο, αλλά όχι τόσο ώστε να απειλήσουν τα μεγάλα κόμματα σε μια τριεδρική περιφέρεια.

Επιμέλεια: ΔΟΡΥΦΟΡΟΣ