«Αυτή η ρατσιστική πράξη αφορά ολόκληρη τη χώρα μας»

Ο Ομοσπονδιακός Πρόεδρος Steinmeier τίμησε σήμερα, μαζί με τους συγγενείς των θυμάτων, τη μνήμη της δεξιάς τρομοκρατικής επίθεσης που σημειώθηκε στο εμπορικό κέντρο Olympia (OEZ) στο Μόναχο πριν από ακριβώς δέκα χρόνια. Στην ομιλία του κατά την κεντρική εκδήλωση μνήμης, ο Ομοσπονδιακός Πρόεδρος τόνισε: «Κανένας δεν βρίσκεται πάνω από κάποιον άλλον λόγω της καταγωγής του. Η απαραβίαστη ανθρώπινη αξιοπρέπεια, για την οποία κάνει λόγο το Θεμελιώδες Απελευθερωτικό Δίκαιο (Σύνταγμα) στο πρώτο του άρθρο, ισχύει για όλους μας.»

(Ισχύει ο προφορικός λόγος. Ενδέχεται να υπάρξουν αλλαγές κατά την εκφώνηση)

Τιμούμε σήμερα μαζί τη μνήμη των θυμάτων της δεξιάς τρομοκρατικής επίθεσης στο εμπορικό κέντρο Olympia του Μονάχου, η οποία ακριβώς σαν σήμερα πριν από δέκα χρόνια, σχεδόν την ίδια αυτή ώρα της ημέρας, απέσπασε βίαια από τη ζωή εννέα ανθρώπους. Πολλοί άλλοι τραυματίστηκαν, ορισμένοι σοβαρά. Η πόλη, η χώρα βρίσκονταν σε σοκ – και ο πόνος σας, αγαπητοί συγγενείς, το πένθος σας, αγαπητές οικογένειες των δολοφονηθέντων, αυτός ο πόνος συνεχίζεται. Και δεν υποχωρεί – πολύ βαριά η απώλεια, πολύ μεγάλος ο πόνος.

Ήρθα σήμερα σε εσάς για να μοιραστώ το πένθος μαζί σας. Και ήρθα σε εσάς για να δηλώσω ξεκάθαρα ως Ομοσπονδιακός Πρόεδρος: Αυτή η ρατσιστική πράξη δεν αφορά μόνο τα θύματα, τους συγγενείς και τους φίλους τους, δεν αφορά μόνο την πόλη του Μονάχου, δεν αφορά μόνο το Ελεύθερο Κράτος της Βαυαρίας· αφορά ολόκληρη τη χώρα μας και αγγίζει όλους εμάς σε αυτή τη χώρα. Γι' αυτό και ο δικός σας πόνος, ο πόνος των συγγενών και των φίλων των θυμάτων, αγγίζει όλους εμάς. Δεν είστε μόνοι. Όλοι μας πενθούμε μαζί σας· είμαστε στο πλευρό σας.

Ο δράστης δεν γνώριζε κανένα από τα θύματά του, δεν είχε –με βάση όλα όσα γνωρίζουμε– προσωπική σχέση με κανέναν. Ήθελε όμως, αυτό είναι αδιαμφισβήτητο, να σκοτώσει εσκεμμένα συγκεκριμένους ανθρώπους. Το μίσος του, η πρόθεσή του για εξόντωση δεν στράφηκε τυχαία εναντίον ανθρώπων τους οποίους θεωρούσε κατώτερους, στους οποίους αρνείτο το δικαίωμα στη ζωή. Στο γεγονός αυτό δεν αλλάζει τίποτα το ότι ο ίδιος ο δράστης είχε μεταναστευτικό υπόβαθρο.

Αυτή την ιδεολογία τη γνωρίζουμε. Στην ιστορία, Γερμανοί με αυτή την ιδεολογία δολοφόνησαν εκατομμύρια ανθρώπους. Ποτέ δεν πρέπει να συμβιβαστούμε με το να κερδίζει ξανά έδαφος τέτοιου είδους σκέψη στη χώρα μας. Ούτε σε εκείνους που ζουν εδώ για γενιές, ούτε σε εκείνους που μετανάστευσαν αργότερα. Ο αντισημιτισμός και ο ρατσισμός δεν πρέπει να έχουν θέση στην κοινωνία μας. Το να το διασφαλίσουμε αυτό αποτελεί καθήκον όλων μας.

Κάθε ολοκληρωτική σκέψη, κάθε ολοκληρωτική, ρατσιστική ιδεολογία ξεκινά με την άρνηση της ατομικότητας, με την κατηγοριοποίηση των ανθρώπων βάσει προτύπων, βάσει εντάξεων – όσο τυχαίες κι αν είναι αυτές και όσο λίγο επαφίενται στη δική μας ελεύθερη επιλογή, όπως για παράδειγμα η καταγωγή μας.

Κανένας δεν βρίσκεται πάνω από κάποιον άλλον λόγω της καταγωγής του. Η απαραβίαστη ανθρώπινη αξιοπρέπεια, για την οποία κάνει λόγο το Θεμελιώδες Απελευθερωτικό Δίκαιο (Σύνταγμα) στο πρώτο του άρθρο, ισχύει για όλους μας, όποιον τρόπο και όποιον δρόμο ζωής κι αν επιλέξουμε. Όλοι έχουμε το ίδιο δικαίωμα να ζήσουμε τη δική μας ζωή, να αποφασίσουμε οι ίδιοι για το μέλλον μας και να ακολουθήσουμε έναν δρόμο που επιλέξαμε εμείς οι ίδιοι.

Και έτσι είναι σωστό και σημαντικό να αναφέρουμε και να κρατάμε στη μνήμη μας κάθε ένα όνομα των δολοφονηθέντων της 22ας Ιουλίου. Κάθε μεμονωμένο όνομα αντιπροσωπεύει μια ιδιαίτερη, μοναδική και τόσο βίαια διακοπείσα ιστορία ζωής.

Η μνήμη μας τιμά σήμερα λοιπόν τους:

• Armela Segashi

• Can Leyla

• Dijamant Zabërgja

• Guiliano Kollmann

• Hüseyin Dayıcık

• Roberto Rafael

• Sabine Sulaj

• Selçuk Kılıç

• Sevda Dağ

Mέσα σε αυτά τα ονόματα φυλάσσονται οι ιστορίες τους, οι ιστορίες της ζωής τους. Γι' αυτό είμαι ευγνώμων για την ύπαρξη του μικρού βιβλίου "Tell Their Stories", στο οποίο συγγενείς και φίλοι ζωντανεύουν τη ζωή των δολοφονηθέντων μέσα από ομιλίες, συζητήσεις και ποιήματα. Είναι ένα βιβλίο γεμάτο πόνο και πικρία – αλλά και ένα βιβλίο γεμάτο ποίηση, γεμάτο ευγνωμοσύνη και γεμάτο ανεξίτηλες μνήμες.

Μνημονεύονται μικρά όνειρα και μεγάλες ελπίδες που δεν μπόρεσαν πια να ωριμάσουν σε αυτές τις ζωές, μνημονεύονται η αγάπη και η στοργή, επιτυχίες και εκπληρώσεις, ανεξίτηλες χειρονομίες και φράσεις, ενθουσιασμοί και πάθη, γέλια και κλάματα, λύπες και χαρές – όλα όσα συνιστούν και έκαναν πλούσια μια ζωή, όσο σύντομη κι αν υπήρξε.

Αν ξεχωρίσω μία μόνο από αυτές τις αναμνήσεις εδώ, είναι επειδή φαίνεται να μιλά αντιπροσωπευτικά και για τις υπόλοιπες. Η συντετριμμένη μητέρα Yasemin Kılıç απευθύνει τα λόγια της απευθείας στον εκλιπόντα γιο της Selçuk: «Ήσουν η λιακάδα μου, η υπερηφάνειά μου και η μεγαλύτερη χαρά μου. Τις αναμνήσεις από τον χρόνο που περάσαμε μαζί τις κουβαλώ βαθιά στην καρδιά μου και μου δίνουν παρηγοριά σε αυτή τη σκοτεινή περίοδο. Θυμάμαι όλες τις ευτυχισμένες στιγμές που μοιραστήκαμε και τις κρατώ σφιχτά για να με στηρίζουν στις δύσκολες στιγμές.»

Σεβόμαστε επίσης όλοι το γεγονός ότι δύο οικογένειες αποφάσισαν να κρατήσουν τις αναμνήσεις τους για τις ίδιες και να μην τις δημοσιοποιήσουν. Ακόμη και στη σιωπή, το πένθος και η μνήμη μπορούν να μας ενώνουν – μεταξύ μας και με τους αποθανόντες.

Δεν επιτρέπεται όμως να σιωπούμε, ως Πολιτεία και κοινωνία, για τα αίτια και τις συνέπειες αυτού και άλλων εγκλημάτων δεξιάς τρομοκρατίας στη χώρα μας. Ασφαλώς: πρόκειται συχνά για μεμονωμένους δράστες, στους οποίους η ιδεολογική τύφλωση, οι φαντασιώσεις αμόκ, τα παράλογα κοσμοείδωλα και οι ψυχικές διαταραχές δημιουργούν ένα ορισμένες φορές αδιαπέραστο πλέγμα κινήτρων.

Αυτό όμως δεν πρέπει να οδηγήσει στην άρνηση του σκληρού ιδεολογικού πυρήνα των δεξιών εξτρεμιστικών τρομοκρατικών επιθέσεων, όπως αυτή στο εμπορικό κέντρο OEZ – ένα ίχνος τέτοιων πράξεων διατρέχει την ιστορία της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας. Είναι αδιαμφισβήτητο ότι ο δράστης προετοίμαζε την πράξη για μεγάλο χρονικό διάστημα, ότι κοινοποίησε δεξιά εξτρεμιστικά συνθήματα κατ' επανάληψη και όχι μόνο στο διαδίκτυο, ότι επέλεξε τη συμβολική ημερομηνία κατά την οποία, πέντε χρόνια νωρίτερα, ένας δεξιός εξτρεμιστής δράστης είχε διαπράξει τη φρικτή σφαγή στη Νορβηγία, ότι δικτυώθηκε με άλλους δεξιούς εξτρεμιστές και ρατσιστές – και ότι επέλεξε τα θύματά του βάσει ρατσιστικών χαρακτηριστικών: Μεταξύ των θυμάτων βρίσκονταν αποκλειστικά άνθρωποι με τουρκικές, νοτιοανατολικοευρωπαϊκές ή άλλες ρίζες, μουσουλμάνοι και μουσουλμάνες, μέλη των Ρομά και των Σίντι.

Ειδικά για τους επιζώντες και τους συγγενείς, χρειάστηκε ενδεχομένως πάρα πολύς χρόνος μέχρι να αναγνωριστεί ξεκάθαρα και δημόσια η δεξιά τρομοκρατική επίθεση στο OEZ ως τέτοια.

Τι συνέπειες πρέπει να βγάλουμε, όχι μόνο από την επίθεση στο OEZ, αλλά και από άλλες σκληρές δεξιές τρομοκρατικές επιθέσεις στη χώρα μας, όπως στο Σόλινγκεν, τη Χάλλε και το Χάναου, τη δολοφονία του Walter Lübcke, την επίθεση στο Oktoberfest εδώ στο Μόναχο και τις δολοφονίες της NSU, για να αναφέρω μόνο αυτές;

Πρέπει να καταπολεμήσουμε πολιτικά, αλλά και να διώξουμε και να τιμωρήσουμε κάθε ίχνος ρητορικής, δράσης και ανάρτησης ρατσιστικού μίσους. Χρειαζόμαστε εδώ μεγαλύτερη εγρήγορση, μεγαλύτερη συνέπεια, πιο ξεκάθαρη στάση, για να το πούμε απλά.

Ξανά και ξανά έπρεπε να μάθουμε ότι εδώ δεν πρόκειται για εφηβικά παιχνίδια ή νεανικούς πειραματισμούς υπέρβασης ορίων. Όχι, εδώ, συχνά σε νέους, και όλο και πιο συχνά σε πολύ νέους ανθρώπους σε σχολεία και συλλόγους, σε χωριά και γειτονιές, αλλά κυρίως σε ομάδες συνομιλίας (chat groups) και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, διαμορφώνονται σταθερά μισάνθρωπες στάσεις που μπορούν να έχουν θανατηφόρες συνέπειες. Τίποτα από αυτά δεν είναι αθώο. Οι αγκυλωτοί σταυροί, τα ναζιστικά σύμβολα, όπως επιδεικνύονται με όλο και λιγότερη συστολή, όχι μόνο δικαιολογούν τα ναζιστικά εγκλήματα, αλλά τροφοδοτούν το φυλετικό μίσος και την ετοιμότητα για βία.

Πρέπει να καταπολεμήσουμε όλοι, ο καθένας και η καθεμία με τον τρόπο του και στη θέση του, πρέπει να καταπολεμήσουμε ένα κλίμα που είναι εχθρικό απέναντι σε ανθρώπους με μεταναστευτικό ιστορικό. Ας το καταλάβουμε επιτέλους: Μεταναστευτικό ιστορικό δεν έχουν μόνο μεμονωμένοι άνθρωποι – το έχει ολόκληρη η χώρα μας. Η Γερμανία είναι μια χώρα με μεταναστευτικό υπόβαθρο. Αυτό είναι που μας καθορίζει. Ειδικά οι δολοφονηθέντες του Μονάχου το 2016 ήθελαν, κάθε ένας και κάθε μία ξεχωριστά, να ζήσουν την ελπίδα και το όνειρο της ζωής τους, τα καλύτερα στοιχεία τους και τη διάθεσή τους για προσφορά σε αυτήν τη κοινή μας χώρα. Και συνεπώς και για αυτή τη χώρα, για την κοινή μας Γερμανία. Όποιος θέλει να διατηρήσει και να προστατεύσει τον ανθρωπισμό της κοινωνίας μας, πρέπει να εναντιωθεί σε κάθε ίχνος μισανθρωπίας. Αυτό μας υπενθυμίζουν τα θύματα της επίθεσης πριν από δέκα χρόνια.

Οι νεκροί του Μονάχου παραμένουν στη μνήμη μας. Και στη μνήμη των αγαπημένων τους παραμένουν ζωντανοί και παρόντες. Όλοι εμείς τους τιμούμε καλύτερα όταν εργαζόμαστε και δρούμε ώστε η Γερμανία να παραμείνει και να γίνεται όλο και περισσότερο η κοινή μας πατρίδα.