Τα 5 ελληνικά χωριά που διεκδικούν τον τίτλο «Καλύτερο Τουριστικό Χωριό»

Από τη Σύρο έως τα Τρίκαλα: Τα 5 ελληνικά χωριά που διεκδικούν μια θέση στον παγκόσμιο τουριστικό χάρτη

Ο Γαλησσάς, η Ελάτη, τα Πατρικά, η Ερμιόνη και η Κεφαλόβρυση αποτελούν τις φετινές υποψηφιότητες της Ελλάδας για το «Best Tourism Village» του Οργανισμού Τουρισμού των Ηνωμένων Εθνών.

Ο πολυτραγουδισμένος παραθαλάσσιος Γαλησσάς της Σύρου, η καταπράσινη ορεινή Ελάτη Τρικάλων, το μεσαιωνικό μαστιχοχώρι Πατρικά της Χίου, η αρχοντική Ερμιόνη στην Αργολίδα και η γραφική Κεφαλόβρυση Τριφυλίας στη Μεσσηνία δεν φαίνεται, με μια πρώτη ματιά, να έχουν πολλά κοινά μεταξύ τους.

Έχουν όμως έναν κοινό στόχο: αποτελούν τις φετινές ελληνικές υποψηφιότητες για το πρωτοπόρο πρόγραμμα «Καλύτερο Τουριστικό Χωριό» (Best Tourism Village) του Οργανισμού Τουρισμού των Ηνωμένων Εθνών.

Τα αυστηρά κριτήρια και η παγκόσμια διάκριση

Η ένταξη στην πρωτοβουλία προϋποθέτει, πέρα από το όριο των 15.000 κατοίκων, να πληρούνται μια σειρά από αυστηρά κριτήρια, όπως:

• Ο αυθεντικός τρόπος ζωής και οι ισχυρές κοινοτικές αξίες.

• Η διατήρηση των παραδοσιακών δραστηριοτήτων.

• Η προστασία της τοπικής ταυτότητας και της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Οι πέντε οικισμοί διεκδικούν μια θέση στο Δίκτυο των Καλύτερων Τουριστικών Χωριών, το οποίο αριθμεί σήμερα περίπου 300 προορισμούς σε όλο τον κόσμο —ανάμεσά τους και τα Ανώγεια της Κρήτης— με βάση τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους που μπορούν να τα καταστήσουν πρότυπα βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης. Μοιράζονται, επίσης, την ίδια φιλοδοξία: να προβληθούν σε παγκόσμιο επίπεδο, αξιοποιώντας τις προοπτικές που προσφέρει μια τέτοια διάκριση.

Από τη νησιωτική Σύρο στην αρχοντική Αργολίδα

Ο Γαλησσάς της «Φραγκοσυριανής», με τη χρυσή αμμουδιά και τα αρμυρίκια κάτω από τον λόφο όπου δεσπόζει το εκκλησάκι της Αγίας Πακούς, στη δυτική Σύρο, είναι ένας οικισμός που, παρά τη δημοφιλία του, διατηρεί μέχρι σήμερα ζωντανές τις αλιευτικές και γαστρονομικές παραδόσεις του νησιού.

«Ένας οικισμός της Σύρου με φυσική ομορφιά, ιστορία, παραλία, παραδόσεις, αγροτική και τοπική ζωή, γαστρονομία, προσβασιμότητα και ανθρώπους που αγαπούν τον τόπο τους, μπαίνει σε μια διεθνή διαδικασία αξιολόγησης και προβολής. Είναι μια ευκαιρία να αναδείξουμε μια πιο αυθεντική πλευρά της Σύρου», αναφέρει σε σχετική ανακοίνωσή του ο Δήμος Σύρου-Ερμούπολης.

Αντίστοιχα, η υποψηφιότητα της Ερμιόνης εντάσσεται σε έναν ευρύτερο στρατηγικό σχεδιασμό του Δήμου Ερμιονίδας για την ενίσχυση της εξωστρέφειας, την προβολή σε διεθνές επίπεδο και την ενδυνάμωση της τοπικής οικονομίας. Παραθαλάσσια κωμόπολη της Αργολίδας που θυμίζει νησί, η Ερμιόνη με τα πλακόστρωτα δρομάκια, τα αρχοντικά και τους κατάφυτους λόφους, έχει καταφέρει να διατηρήσει έναν ήρεμο τρόπο ζωής εστιασμένο σε ένα μοντέλο ήπιας ανάπτυξης.

Η ορεινή γοητεία και η παράδοση σε Μεσσηνία, Τρίκαλα και Χίο

Η ορεινή Κεφαλόβρυση της Μεσσηνίας οφείλει το όνομά της στην πέτρινη βρύση ηλικίας 120 ετών, δίπλα στον αιωνόβιο πλάτανο της πλατείας, και την υποψηφιότητά της στο συμμετοχικό μοντέλο αγροτικής αναβίωσης που ακολουθεί. Η προσπάθεια για τη διατήρηση της ταυτότητας του ιστορικού οικισμού (που μέχρι το 1927 ονομαζόταν Ρίπεσι) στηρίζεται στην ενεργή συμμετοχή των κατοίκων και στη συνεργασία του Δήμου Τριφυλίας με την Κοιν.Σ.Επ. «Μάλι Μάλι Ρίπεσι» («Βουνό Βουνό» στην αρβανίτικη διάλεκτο).

Χτισμένη μέσα στα έλατα σε υψόμετρο 950 μέτρων στις πλαγιές του Κόζιακα, η Ελάτη Τρικάλων (ή Τύρνα) αποτελεί έναν από τους πιο γνωστούς χειμερινούς προορισμούς της χώρας. Παρά την τουριστική της ανάπτυξη, την ύπαρξη ξενώνων και καφέ, η τοπική οικονομία εξακολουθεί να βασίζεται σε μικρές οικογενειακές επιχειρήσεις, ενώ η κτηνοτροφία, η υλοτομία και η παραδοσιακή γαστρονομία παραμένουν αναπόσπαστο μέρος της καθημερινότητας.

Στη Χίο, το μεσαιωνικό χωριό Πατρικά ξεχωρίζει για τον αυθεντικό του χαρακτήρα. Οι κάτοικοι του καστροχωρίου είναι κυρίως μαστιχοπαραγωγοί. Χτισμένο σε υψόμετρο 200 μέτρων, το χωριό διατηρεί τη μεσαιωνική αρχιτεκτονική του και ζει σε ήρεμους ρυθμούς καθ' όλη τη διάρκεια του χρόνου.

«Η διάκριση αυτή ανήκει στους ανθρώπους του χωριού μας, που διατήρησαν ζωντανή την ταυτότητα, τις παραδόσεις και την ιστορία του. Η υποψηφιότητα αυτή αποτελεί ταυτόχρονα μια μεγάλη ευκαιρία αλλά και ευθύνη», επισημαίνει ο πρόεδρος της Κοινότητας Πατρικών, Δημήτρης Λάρδας.

Το στοίχημα απέναντι στον υπερτουρισμό

Είτε διακριθούν είτε όχι, το ουσιαστικό ζητούμενο και για τους πέντε ελληνικούς προορισμούς είναι να κρατήσουν ζωντανές τις παραδόσεις και τον αυθεντικό χαρακτήρα τους, αποφεύγοντας τον υπερβολικό εξευγενισμό και τις αρνητικές συνέπειες του υπερτουρισμού.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα προς αποφυγή αποτελεί το μεσαιωνικό σλοβακικό χωριό Vlkolínec: οι περίπου 20 μόνιμοι κάτοικοί του κάνουν πλέον εκστρατεία για να αποποιηθούν τον χαρακτηρισμό του Μνημείου Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, καθώς η ροή των 100.000+ επισκεπτών ετησίως αλλοίωσε την καθημερινότητά τους.

Η παγκόσμια προβολή μπορεί να αποτελέσει πραγματική ευλογία για την τοπική οικονομία. Προϋποθέτει, όμως, προσεκτικό και συμμετοχικό σχεδιασμό, ώστε η τουριστική ανάπτυξη να μη μετατραπεί σε βάρος για τους ίδιους τους κατοίκους και να μην οδηγήσει, τελικά, στην απώλεια των ίδιων των χαρακτηριστικών που έκαναν αυτούς τους τόπους να ξεχωρίσουν.