Υπάρχουν στιγμές που η ενημέρωση εκπληρώνει τον ρόλο της και υπάρχουν στιγμές που τον προδίδει. Η μετάδοση της σύγκρουσης των ελικοπτέρων κατά τη διάρκεια της μάχης με τις πυρκαγιές ανήκει, δυστυχώς, στη δεύτερη κατηγορία. Γιατί μεταξύ του γεγονότος, το οποίο όφειλε να καλυφθεί, και του τρόπου με τον οποίο παρουσιάστηκε, το χάσμα είναι βαθύ και μέσα του πέφτει ο σεβασμός και η ευαισθησία.
Η στιγμή της σύγκρουσης αναπαράγεται ασταμάτητα. Το βίντεο παίζει σε λούπα σε δελτία ειδήσεων και ειδησεογραφικές εκπομπές. Το δείχνουν ξανά και ξανά, με την επίφαση της ενημέρωσης. Μέχρι που η είδηση παύει να είναι είδηση και μετατρέπεται σε ένα θέαμα που απαιτεί από τον θεατή να μείνει καρφωμένος στην οθόνη, με κύριο σκοπό να καταναλώσει το σοκ.
Αναρωτιέται κανείς πού τελειώνει η ενημέρωση και πού αρχίζει η εκμετάλλευση της τραγωδίας. Ρητορικό ερώτημα, θα πείτε και θα συμφωνήσω. Τα media είναι οι κατεξοχήν έμποροι του πόνου, το κάνουν με τρομερή δεξιοτεχνία εδώ και χρόνια. Η ενημέρωση πρέπει να παρουσιάσει ένα δυσάρεστο γεγονός αλλά σε ποιον αρκεί αυτό; Η αυθεντική ενημέρωση, απλή, στεγνή και μετρημένη, δεν φέρνει τηλεθέαση. Εκείνο που τη φέρνει είναι το υπνωτιστικό βλέμμα πάνω στην καταστροφή και το εργαλείο που δημιουργεί αυτού του είδους την προσήλωση είναι μια ανηλεή επανάληψη της σοκαριστικής στιγμής.
Η λούπα είναι η πιο ειλικρινής ομολογία των προθέσεων. Δεν χρειάζεται να την εξηγήσει κανείς, μιλάει από μόνη της. Σου ψιθυρίζει εντελώς κυνικά: «Κοίτα το άλλη μία φορά. Μη φύγεις. Μείνε. Θα σε κρατήσω εδώ». Η λογική του θεατή είναι το τελευταίο που ενδιαφέρει, το ένστικτο του είναι το ζητούμενο. Εκεί όπου η ανθρώπινη περιέργεια συναντά την εμπορική εκμετάλλευση, ανθίζει μια κραυγαλέα λούπα.
Είναι περιττό να ξαναπούμε ότι τα δελτία ειδήσεων αρχίζουν να θυμίζουν τρέιλερ ταινίας καταστροφής. Οι δραματικές μουσικές, οι αργές επαναλήψεις, οι τίτλοι που ουρλιάζουν, οι παρουσιαστές που υπόσχονται «τις συγκλονιστικές εικόνες που ακολουθούν» είναι πλέον μια συνήθης σκηνοθεσία της ενημέρωσης. Χωρίς σενάριο, χωρίς κασκαντέρ, χωρίς δεύτερη λήψη, μόνο με τα δυσάρεστα του κόσμου τούτου.
Ωστόσο, εκείνη η μία στιγμή που για τον τηλεοπτικό σκηνοθέτη είναι το κατάλληλο πλάνο για ατελείωτες επαναλήψεις, για κάποιους άλλους είναι το σημείο μηδέν της ζωής τους. Είναι το δευτερόλεπτο που χωρίζει το «πριν» από το «μετά». Είναι η αρχή ενός πένθους που δεν τελειώνει όταν κλείνει η τηλεόραση.
Για μια μητέρα, αυτή η λούπα μπορεί να είναι η τελευταία στιγμή που το παιδί της βρίσκεται εν ζωή. Για έναν πατέρα, έναν αδελφό, μια σύζυγο ή ένα παιδί, είναι η εικόνα που θα ήθελαν να μη δουν ποτέ ξανά. Η τηλεόραση όμως επιμένει να τους την επιστρέφει αδιάκοπα, σαν να μην αρκεί ο πόνος της απώλειας. Σαν να πρέπει να τον ξαναζήσουν κάθε ώρα, σε κάθε δελτίο, σε κάθε ανάρτηση, σε κάθε κοινοποίηση.
Ποιος σκέφτεται αυτούς τους ανθρώπους όταν αποφασίζει ότι η σύγκρουση πρέπει να παιχτεί για εκατοστή φορά; Ποιος αναρωτιέται αν υπάρχει ένα όριο που δεν πρέπει να ξεπεραστεί; Ή μήπως το όριο εξαφανίζεται όταν αρχίζουν να μετριούνται τα «κλικ», οι προβολές και τα ποσοστά τηλεθέασης;
Η δημοσιογραφία δεν είναι άμοιρη ευθυνών. Δεν αρκεί να επικαλείται το δημόσιο συμφέρον για να δικαιολογήσει κάθε εικόνα και κάθε επανάληψη. Υπάρχει και η ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Υπάρχει και η στοιχειώδης ενσυναίσθηση. Υπάρχει η υποχρέωση να θυμάται ότι πίσω από κάθε τραγικό πλάνο υπάρχουν πρόσωπα με ονόματα, οικογένειες και ζωές που διαλύθηκαν μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα.
Το πιο ανησυχητικό, όμως, είναι ότι το συνηθίζουμε κι εμείς. Έχουμε εξοικειωθεί τόσο πολύ με την επανάληψη του τραγικού, που παύουμε να αισθανόμαστε σοκ και δέος. Έχουμε φτάσει στο σημείο να καταναλώνουμε τον ανθρώπινο πόνο όπως καταναλώνουμε μια ακόμη σειρά, ένα ακόμη βίντεο που εμφανίζεται στην οθόνη μας. Να περιμένουμε το επόμενο σοκαριστικό πλάνο, λες και η δυστυχία των άλλων είναι μέρος της καθημερινής μας ψυχαγωγίας.
Η λούπα παραμορφώνει την είδηση, αλλά παραμορφώνει και τον θεατή. Τον εκπαιδεύει να βλέπει την τραγωδία ως θέαμα. Να προσπερνά τον άνθρωπο και να μένει στην εικόνα. Να θυμάται τη σύγκρουση, αλλά να ξεχνά εκείνους που βρίσκονταν μέσα στα ελικόπτερα.
Η ενημέρωση οφείλει να φωτίζει τα γεγονότα, όχι να τα εμπορεύεται. Να υπηρετεί την αλήθεια και όχι τον εντυπωσιασμό. Να μεταφέρει το βάρος μιας τραγωδίας με σεβασμό, όχι να τη μετατρέπει σε προϊόν αδιάκοπης αναπαραγωγής.
Γιατί όταν μια ανθρώπινη απώλεια γίνεται λούπα, κάθε νέα προβολή της μοιάζει να ψιθυρίζει το χυδαίο μήνυμα, ότι η αξία μιας ζωής μετριέται τελικά από το πόσες φορές μπορεί να ξαναπαίξει στην οθόνη και πόσα μάτια θα φέρει μπροστά της. Η ποιότητα της ενημέρωσης φαίνεται από το πόσο σεβασμό δείχνει απέναντί στην είδηση που μεταδίδει. Μια σύγκρουση ελικοπτέρων σε λούπα, με νεκρούς, είναι ασέβεια.
Πηγή: Protagon.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.