Η εορτή του Αγίου Φανουρίου και η παράδοση της Φανουρόπιτας

Στις 27 Αυγούστου, η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη του Αγίου Μεγαλομάρτυρος Φανουρίου του Νεοφανούς, μίας από τις πιο αγαπητές μορφές της λαϊκής μας παράδοσης.

Η θαυματουργή εύρεση της εικόνας

Ο Άγιος Φανούριος ονομάζεται «Νεοφανής» διότι η ιστορία του παρέμενε άγνωστη για αιώνες. Η μορφή του αποκαλύφθηκε τον 14ο αιώνα στη Ρόδο, όταν κατά τη διάρκεια ανασκαφών στα ερείπια ενός αρχαίου ναού βρέθηκε μια εκπληκτικά διατηρημένη εικόνα.

Η εικόνα απεικόνιζε έναν νεαρό στρατιώτη να κρατά σταυρό και αναμμένο κερί, ενώ γύρω του υπήρχαν 12 ανάγλυφες σκηνές από τα σκληρά βασανιστήρια που υπέστη για την πίστη του. Από την επιγραφή της εικόνας αποκαλύφθηκε το όνομά του: «Ο Άγιος Φανoύριος».

Ο Άγιος που «φανερώνει»

Λόγω της ετυμολογίας του ονόματός του από το ρήμα φαίνω (φανερώνω), ο Άγιος συνδέθηκε στη συνείδηση των πιστών με την εύρεση χαμένων πραγμάτων, την αποκάλυψη λύσεων σε δύσκολα προβλήματα, την αποκατάσταση της υγείας ή την εύρεση εργασίας.

Το έθιμο της Φανουρόπιτας

Την παραμονή και την ημέρα της εορτής του, οι πιστοί προσφέρουν στους ναούς τη Φανουρόπιτα, ένα νηστίσιμο γλυκισματικό ψωμί.

• Τα υλικά: Παρασκευάζεται παραδοσιακά με 7 ή 9 υλικά (μονοί, συμβολικοί αριθμοί που αντιπροσωπεύουν τα μυστήρια της Εκκλησίας και τα τάγματα των αγγέλων).

• Ο σκοπός: Προσφέρεται ως ευχαριστία προς τον Άγιο για κάποια ευεργεσία («φανέρωση») ή ως παράκληση για βοήθεια, ενώ μοιράζεται στους παρευρισκόμενους για τη συγχώρεση των ψυχών.

Η παραδοσιακή φανουρόπιτα παρασκευάζεται πάντα με 7 ή 9 υλικά (μονοί, συμβολικοί αριθμοί) και είναι πλήρως νηστίσιμη (χωρίς αυγά, βούτυρο ή γάλα).

Τα βασικά υλικά (συνταγή 7 υλικών):

• Αλεύρι (που φουσκώνει μόνο του ή γ Arch/φαρίνα)

• Ελαιόλαδο (ή ελαφρύ φυτικό λάδι)

• Ζάχαρη

• Χυμός πορτοκαλιού

• Κανέλα (σε σκόνη)

• Γαρύφαλλο (σε σκόνη)

• Σταφίδες (ξανθές ή μαύρες)

Συμπληρωματικά υλικά (για συνταγή 9 υλικών):

Αν επιλέξετε τη συνταγή των 9 υλικών, προστίθενται συνήθως:

• Καψαλισμένα καρύδια (χοντροκομμένα)

• Ξύσμα πορτοκαλιού (ή λίγο κονιάκ / σόδα μαγειρική)

(Στο τέλος, η πιτα πασπαλίζεται προαιρετικά με άχνη ζάχαρη για το σερβίρισμα.)

Ο λόγος που ο Άγιος Φανούριος τιμάται στις 27 Αυγούστου συνδέεται με την αποκατάσταση του ναού του στη Ρόδο τον 14ο αιώνα.

• Η ημέρα των εγκαινίων: Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, τη συγκεκριμένη ημερομηνία πραγματοποιήθηκαν τα εγκαίνια του αναστηλωμένου ναού του Αγίου στη Ρόδο, αμέσως μετά τη θαυμαστή ανακάλυψη της άθικτης εικόνας του μέσα στα ερείπια.

• Άγνωστη ημερομηνία μαρτυρίου: Επειδή δεν υπήρχαν γραπτές ιστορικές πηγές ή συναξάρια για τη ζωή και το μαρτύριό του πριν από την εύρεση της εικόνας, η Εκκλησία δεν γνώριζε την πραγματική ημέρα του θανάτου του.

• Καθιέρωση στη μνήμη της αποκάλυψης: Για το λόγο αυτό, ορίστηκε η 27η Αυγούστου ως ημέρα εορτασμού της μνήμης του, τιμώντας την αποκάλυψη της μορφής του και τα εγκαίνια του ναού που χτίστηκε προς τιμήν του.

Πηγή: Ιερά Μητρόπολις Ρόδου – Ιστορικό Εύρεσης Εικόνας Αγίου Φανουρίου