Γερμανία: Eφτασε η μείωση του ΦΠΑ στο "πιάτο μας" ;

Η υπόσχεση ακουγόταν ελκυστική: με τη μείωση του ΦΠΑ στα γεύματα της εστίασης από το 19% στο 7%, οι τιμές στα εστιατόρια και τα καφέ θα γίνονταν ξανά πιο προσιτές για τους καταναλωτές. Ωστόσο, η πραγματικότητα που αποτυπώνουν τα στοιχεία και οι καταγγελίες των συνδικάτων είναι τελείως διαφορετική. Η φορολογική ελάφρυνση φαίνεται πως «εξαφανίστηκε» στη διαδρομή, χωρίς να μεταφραστεί σε χαμηλότερους λογαριασμούς για τους πολίτες.

Τι υποστήριζαν οι υποστηρικτές του μέτρου

Όταν αποφασίστηκε η μείωση του συντελεστή ΦΠΑ, οι φορείς του κλάδου και οι πολιτικοί υποστηρικτές του μέτρου προέβαλαν δύο βασικά επιχειρήματα:

• Ανακούφιση των καταναλωτών: Η στήριξη των νοικοκυριών απέναντι στον πληθωρισμό και η διατήρηση της πρόσβασης στην κοινωνική ζωή.

• Ενίσχυση των επιχειρήσεων: Η παροχή ρευστότητας στις επιχειρήσεις εστίασης ώστε να καλύψουν τα αυξημένα λειτουργικά έξοδα.

Η σκληρή πραγματικότητα της αγοράς

Σύμφωνα με την έρευνα και τις τοποθετήσεις του συνδικάτου NGG (Nahrung-Genuss-Gaststätten), οι ελπίδες των καταναλωτών διαψεύστηκαν:

1. Σταθερές ή αυξημένες τιμές στους τιμοκαταλόγους: Η συντριπτική πλειονότητα των εστιατορίων δεν προχώρησε σε μειώσεις τιμών. Οι καταναλωτές συνεχίζουν να πληρώνουν το ίδιο —ή και περισσότερο— για το ίδιο γεύμα.

2. Μηδενικό όφελος για τους εργαζόμενους: Η φορολογική ελάφρυνση δεν οδήγησε σε ουσιαστικές αυξήσεις μισθών ή βελτίωση των συνθηκών εργασίας στον κλάδο.

3. Απορρόφηση του οφέλους από τα περιθώρια κέρδους: Το οικονομικό πλεονέκτημα της μείωσης του ΦΠΑ απορροφήθηκε σχεδόν εξ ολοκλήρου από τις επιχειρήσεις για την κάλυψη άλλων αναγκών ή την αύξηση του περιθωρίου κέρδους.

Γιατί συνέβη αυτό;

Οι εκπρόσωποι της εστίασης επικαλούνται το αυξημένο κόστος ενέργειας, τις πρώτες ύλες και τα ενοίκια, υποστηρίζοντας ότι η μείωση του ΦΠΑ απλώς απέτρεψε περαιτέρω αυξήσεις στις τιμές.

Ωστόσο, από την πλευρά των συνδικάτων και των οργανώσεων καταναλωτών, ασκείται έντονη κριτική: όταν μια πολιτική απόφαση λαμβάνεται με σκοπό την ελάφρυνση των πολιτών, είναι απαράδεκτο να μετατρέπεται σε «δώρο» χωρίς καμία δέσμευση για επιστροφή του οφέλους στην κοινωνία.

Συμπέρασμα

Η περίπτωση της μείωσης του ΦΠΑ στην εστίαση αποδεικνύει ότι οι οριζόντιες φορολογικές ελαφρύνσεις σπάνια φτάνουν στον τελικό καταναλωτή, αν δεν συνοδεύονται από μηχανισμούς ελέγχου και διαφάνειας. Όσο οι τιμές παραμένουν υψηλές, η έξοδος για φαγητό μετατρέπεται από καθημερινή συνήθεια σε είδος πολυτελείας για πολλά νοικοκυριά.