Γιατί την λέμε "Κυριακή της Τυρινής"

Η Κυριακή της Τυρινής (ή Τυροφάγου) είναι η τελευταία ημέρα πριν από την Καθαρά Δευτέρα και αποτελεί το επίσημο «αντίο» στην κρεατοφαγία και το γλέντι, πριν μπούμε στη σιωπή και τη νηστεία της Σαρακοστής.

Είναι μια ημέρα με πολύ ιδιαίτερους συμβολισμούς, τόσο θρησκευτικούς όσο και λαογραφικούς:

---

1. Γιατί λέγεται «Τυρινή»;

Όπως προδίδει το όνομά της, είναι η ημέρα που επιτρέπεται η κατανάλωση γαλακτοκομικών προϊόντων, αυγών και ψαριού, αλλά απαγορεύεται αυστηρά το κρέας (το οποίο έχουμε ήδη αποχαιρετήσει από την προηγούμενη Κυριακή, την Απόκρεω).

• Είναι το «ενδιάμεσο σκαλοπάτι» για να προσαρμοστεί ο οργανισμός από την κρεατοφαγία στην πλήρη νηστεία της Σαρακοστής.

• Παραδοσιακά φαγητά της ημέρας είναι οι τυρόπιτες, τα μακαρόνια με μπόλικο τυρί και το γαλακτομπούρεκο.

2. Ο Θρησκευτικός συμβολισμός

Στην εκκλησία, η Κυριακή αυτή είναι αφιερωμένη στην Εξορία των Πρωτοπλάστων (Αδάμ και Εύα) από τον Παράδεισο.

• Συμβολίζει την απώλεια της μακαριότητας επειδή δεν τήρησαν τη νηστεία (έφαγαν τον απαγορευμένο καρπό).

• Η Σαρακοστή που ξεκινά την επόμενη μέρα θεωρείται η δική μας προσπάθεια, μέσω της εγκράτειας, να «επιστρέψουμε» πνευματικά στον Παράδεισο.

3. Η Κυριακή της συγγνώμης

Ένα από τα πιο όμορφα έθιμα της ημέρας είναι η Συγγνώμη. Στον εσπερινό της Κυριακής το βράδυ (που ονομάζεται «Εσπερινός της Συγγνώμης»), οι πιστοί ζητούν συγχώρεση ο ένας από τον άλλον.

Το σκεπτικό είναι απλό: Δεν μπορείς να ξεκινήσεις μια περίοδο πνευματικής κάθαρσης και νηστείας αν κρατάς κακία ή θυμό για τον συνάνθρωπό σου.

---

Παραδοσιακά Έθιμα

• Το «Χάσκα»: Σε πολλά μέρη της Ελλάδας, μετά το δείπνο, ο παππούς δένει ένα βρασμένο αυγό σε μια κλωστή και το κουνάει μπροστά στα στόματα των παιδιών. Εκείνα προσπαθούν να το πιάσουν μόνο με το στόμα (να το «χάψουν»).

  • Ο συμβολισμός: Το στόμα κλείνει για τη νηστεία με ένα αυγό και θα ξανανοίξει το βράδυ της Ανάστασης πάλι με ένα αυγό (το κόκκινο).

• Οι Φωτιές: Στην επαρχία ανάβουν μεγάλες φωτιές (φανοί, κλαδαριές) για να «κάψουν» το κακό και να καθαρίσουν τον τόπο για την άνοιξη.

---

Επειδή φέτος η Κυριακή της Τυρινής πέφτει μεθαύριο (22 Φεβρουαρίου), θα ήθελες να σου πω πού γίνονται οι πιο μεγάλες εκδηλώσεις για το κάψιμο του Βασιλιά Καρνάβαλου εκείνο το βράδυ;

1. Πάτρα: Η Βασίλισσα του Καρναβαλιού

Είναι το σημείο αναφοράς. Χιλιάδες κόσμου συγκεντρώνονται στον Μώλο της Αγίου Νικολάου.

• Τι θα δεις: Μετά τη μεγάλη παρέλαση, ο Βασιλιάς Καρνάβαλος καίγεται μέσα στη θάλασσα, συνοδευόμενος από ένα φαντασμαγορικό σόου πυροτεχνημάτων που φωτίζει όλο τον Πατραϊκό κόλπο.

• Η ατμόσφαιρα: Είναι το απόλυτο πάρτι με μουσική και χορό μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες της Καθαρής Δευτέρας.

2. Ιωάννινα: Οι «Τζαμάλες»

Αν προτιμάς κάτι πιο παραδοσιακό και υποβλητικό, τα Γιάννενα είναι ο προορισμός σου.

• Τι θα δεις: Σε κάθε γειτονιά της πόλης ανάβουν τεράστιες φωτιές, οι Τζαμάλες, μέσα σε κύκλους από άμμο.

• Το έθιμο: Ο κόσμος χορεύει γύρω από τις φλόγες, πίνει δωρεάν ζεστό κρασί και τρώει παραδοσιακή φασολάδα. Η ζεστασιά της φωτιάς μέσα στην κρύα ηπειρώτικη νύχτα είναι μοναδική εμπειρία.

3. Κοζάνη: Οι «Φανοί»

Παρόμοιο έθιμο με τα Γιάννενα αλλά με έντονο το στοιχείο της σάτιρας.

• Τι θα δεις: Στις γειτονιές της Κοζάνης ανάβουν οι Φανοί (μεγάλες φωτιές).

• Το ιδιαίτερο: Οι γηραιότεροι ξεκινούν τα «σκωπτικά» τραγούδια, τα οποία είναι αρκετά τολμηρά και περιπαικτικά (πικάντικα!), ενώ το κρασί και τα τοπικά «κιχιά» (τυρόπιτες) δίνουν και παίρνουν.

4. Νάουσα: Το κάψιμο στην πλατεία

Μετά το συγκλονιστικό δρώμενο «Γενίτσαροι και Μπούλες» που λαμβάνει χώρα όλη την ημέρα, το βράδυ η πόλη συγκεντρώνεται για το κάψιμο του Καρνάβαλου. Είναι μια πιο συναισθηματική στιγμή, καθώς αποχαιρετούν την παράδοση που προετοίμαζαν όλο τον χρόνο.

5. Ρέθυμνο: Το Κρητικό καρναβάλι

Στην Κρήτη, το Ρέθυμνο έχει την τιμητική του. Το κάψιμο του Καρνάβαλου γίνεται συνήθως στην παραλία, με την παλιά πόλη να σφύζει από ζωή και το κρητικό στοιχείο (μαντινάδες και τσικουδιά) να αναμιγνύεται με το καρναβαλικό κέφι.